{"id":2269,"date":"2025-11-24T14:08:41","date_gmt":"2025-11-24T13:08:41","guid":{"rendered":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/?p=2269"},"modified":"2026-10-14T10:14:13","modified_gmt":"2026-10-14T08:14:13","slug":"boleslawiec","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/towns\/boleslawiec\/","title":{"rendered":"Boles\u0142awiec"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Boles\u0142awiec<\/h1>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

admin_th_dolnyzyd<\/p>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Pierwsze wzmianki na temat spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej w Boles\u0142awcu (niem. Bunzlau) pochodz\u0105 z XIV wieku, cho\u0107 wed\u0142ug niekt\u00f3rych \u017ar\u00f3de\u0142 \u017bydzi mogli zamieszkiwa\u0107 miasto ju\u017c w 1190 roku. Wed\u0142ug Matheusa Rutharda, boles\u0142awieckiego kronikarza, w drugiej po\u0142owie XIV stulecia w Boles\u0142awcu mieszka\u0142o 360 \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rzy posiadali 31 dom\u00f3w w okolicach Przedmie\u015bcia Miko\u0142ajskiego. Wed\u0142ug historyk\u00f3w w 1298 roku przekazali \u015brodki (wed\u0142ug jednych dobrowolnie, wed\u0142ug innych w ramach na\u0142o\u017conych podatk\u00f3w) na budow\u0119 umocnie\u0144 miejskich, w zamian za co mieli otrzyma\u0107 pozwolenie na zbudowanie synagogi.<\/strong><\/p>

W po\u0142owie XV wieku, w 1454 roku, w wyniku wizyty Jana Kapistrana w mie\u015bcie i wyg\u0142oszonego przez niego kazania \u017bydzi zostali wyp\u0119dzeni z Boles\u0142awca \u2013 jednak bez agresywnych prze\u015bladowa\u0144 jak w innych \u015bl\u0105skich miasteczkach.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/a>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/a>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t<\/path><\/svg>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t<\/path><\/svg>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Rozkwit spo\u0142eczno\u015bci<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Spo\u0142eczno\u015b\u0107 \u017cydowska osiedli\u0142a si\u0119 ponownie w Boles\u0142awcu po wydaniu przez kr\u00f3la Prus Fryderyka Wilhelm II w 1812 roku edyktu emancypacyjnego, nadaj\u0105cego \u017bydom prawa obywatelskie, dopuszczaj\u0105cego posiadanie nieruchomo\u015bci oraz swobod\u0119 osiedlania.<\/p>

W tym samym roku w mie\u015bcie osiedlili si\u0119 kupcy Israel H\u00fclse, Meyer Schindlower i Moritz Zaller, kt\u00f3rzy zostali pierwszymi wa\u017cnymi cz\u0142onkami gminy, a na stanowisko rabina wybrano L\u00f6sera Fernbacha. Uwa\u017ca si\u0119, \u017ce jeszcze w 1810 roku Salomon Stahl zacz\u0105\u0142 prowadzi\u0107 karczm\u0119 Sandsch\u00e4nke, znanej p\u00f3\u017aniej pod nazw\u0105 Drei Kronen (Pod Trzema Koronami), w kt\u00f3rej mo\u017cna by\u0142o zje\u015b\u0107 koszernie. W 1815 roku odby\u0142 si\u0119 tam r\u00f3wnie\u017c pierwszy \u017cydowski \u015blub od czas\u00f3w wyp\u0119dzenia.<\/p>

W 1816 roku zakupiono grunt na rogu dzisiejszych ulic Komuny Paryskiej i Jeleniog\u00f3rskiej pod za\u0142o\u017cenie cmentarza \u017cydowskiego, a w 1817 roku wspomniani wcze\u015bniej Israel H\u00fclse, Meyer Schindlower i Moritz Zaller przekazali \u015brodki na budow\u0119 domu przedpogrzebowego i w tym samym roku odby\u0142 si\u0119 pierwszy poch\u00f3wek.<\/p>

W 1823 roku wynaj\u0119to od wdowy Boehm przy ul. Ko\u015bcielnej specjalne pomieszczenie, w kt\u00f3rym przez kolejne trzydzie\u015bci cztery lata odbywa\u0142y si\u0119 nabo\u017ce\u0144stw. W 1857 roku sal\u0119 modlitewn\u0105 przeniesiono do domu kupca Carla Heinricha Helbiga znajduj\u0105cego si\u0119 przy ul. 1 Maja 12.<\/p>

W 1877 roku ruszy\u0142a budowa synagogi, kt\u00f3rej inicjatorem by\u0142 nie\u017cyj\u0105cy ju\u017c w\u00f3wczas kupiec Israel H\u00fclse. Budowla by\u0142a wyj\u0105tkowa, poniewa\u017c jako jedyna na Dolnym \u015al\u0105sku nawi\u0105zywa\u0142a stylem do stylu maureta\u0144skiego. Nieistniej\u0105cy dzi\u015b budynek znajdowa\u0142 si\u0119 obok stawu przy popularnej w\u00f3wczas promenadzie miejskiej przy ul. Boles\u0142awa Kubika. Przedsi\u0119wzi\u0119cie kosztowa\u0142o 50 000 marek, a zosta\u0142o cz\u0119\u015bciowo sfinansowane przez wspomnianego Israela H\u00fclse (kt\u00f3ry przeznaczy\u0142 \u015brodki na ten cel w swoim testamencie), bankiera Siegmunda Sachsa i zbi\u00f3rk\u0119 spo\u0142eczno\u015bci. Za projekt odpowiedzialny by\u0142 nieznany z imienia architekt Zschetzschingk, a budow\u0105 kierowa\u0142 Bergmann. Kamie\u0144 w\u0119gielny po\u0142o\u017cono 29 maja 1877 roku i \u015bwi\u0105tynia zosta\u0142a konsekrowana 17 wrze\u015bnia 1878 roku. Synagoga by\u0142a liberalna.<\/p>

Z roku na roku boles\u0142awiecka spo\u0142eczno\u015b\u0107 \u017cydowska powi\u0119ksza\u0142a si\u0119 i w 1880 roku osi\u0105gn\u0119\u0142a swoj\u0105 szczytow\u0105 liczebno\u015b\u0107 \u2013 w mie\u015bcie mieszka\u0142o w\u00f3wczas 194 \u017byd\u00f3w.<\/p>

Od 1876 roku funkcj\u0119 rabina, kantora i nauczyciela w Boles\u0142awcu obj\u0105\u0142 doktor Moritz Tintner, pochodz\u0105cy ze S\u0142awkowa ko\u0142o Brna absolwent \u017bydowskiego Seminarium Teologicznego we Wroc\u0142awiu i Berlinie, pracuj\u0105cy wcze\u015bniej jako rabin w Nowym Jorku i Cleveland w stanie Ohio.<\/p>

Mi\u0119dzy 1914 a 1920 rokiem rabinem by\u0142 pochodz\u0105cy z Dobiegniewa Erich Lewin, bardzo lubiany przez cz\u0142onk\u00f3w spo\u0142eczno\u015bci.<\/p>

W 1924 roku zacz\u0119\u0142o funkcjonowa\u0107 tak\u017ce bractwo pogrzebowe Chewra Kadisza \u2013 charytatywne stowarzyszenie zajmuj\u0105ce si\u0119 g\u0142\u00f3wnie organizacj\u0105 pogrzeb\u00f3w i wspieraniem \u017ca\u0142obnik\u00f3w. Jej przewodnicz\u0105cym by\u0142 Emil Ruppin, w\u0142a\u015bciciel sklepu ze sprz\u0119tem kuchennym przy dzisiejszej ul. Zgorzeleckiej 1. Wnuk Emila, Hans Ruppin, by\u0142 jednym z 10 000 dzieci, kt\u00f3re wyjecha\u0142y w ramach akcji ratunkowej Kindertransport do Wielkiej Brytanii i prze\u017cy\u0142 wojn\u0119. Jego losu nie podzielili rodzice \u2013 Hermann i Erna oraz jego siostrzyczka Inge zostali zamordowani w obozie w Auschwitz.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Hermann i Erna Ruppin z przedwojennego Boles\u0142awca zamordowani w Auschwitz (Archiwum Yad Vashem w Jerozolimie)<\/em><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Dzia\u0142alno\u015b\u0107 boles\u0142awieckich \u017byd\u00f3w mia\u0142a ogromne znaczenie dla rozwoju miasta. Pochodz\u0105cy z Twardog\u00f3ry (niem. Festenberg) przedsi\u0119biorca i dobroczy\u0144ca Samson Woller za\u0142o\u017cy\u0142 w Boles\u0142awcu przy ul. Orlej 3 zak\u0142ady tekstylne Concordia, w kt\u00f3rych w latach 20. XX wieku zatrudnienie znalaz\u0142o a\u017c tysi\u0105c os\u00f3b. Budynek dawnej fabryki, kt\u00f3ry zosta\u0142 zbudowany w 1921 roku, stoi dzisiaj nieu\u017cytkowany i nadal robi wra\u017cenie.<\/p>

Samson Woller urodzi\u0142 si\u0119 28 maja 1819 roku w Twardog\u00f3rze jako syn L\u00f6bela Wollera i Marii. W 1866 roku po\u015blubi\u0142 w Wiesbaden ewangeliczk\u0119 Antonin\u0105 R\u00f6sler, z kt\u00f3r\u0105 doczeka\u0142 si\u0119 dw\u00f3ch c\u00f3rek: Heleny, p\u00f3\u017aniejszej \u017cony hrabiego Leopolda von Zieten, i Ottilie, p\u00f3\u017aniejszej ksi\u0119\u017cnej Druckiej-Lubeckiej. W mi\u0119dzyczasie naby\u0142 dwa maj\u0105tki w Wielkopolsce: D\u0142o\u0144 i Smolice. Woller by\u0142 tak\u017ce aktywny dobroczynnie. W 1869 roku za\u0142o\u017cy\u0142 fundacj\u0119 dla ubogich kobiet z Le\u015bnej i okolic, a rok p\u00f3\u017aniej ufundowa\u0142 organy znajduj\u0105ce si\u0119 w\u00f3wczas w ewangelickim, a dzi\u015b katolickim ko\u015bciele pod wezwaniem Chrystusa Kr\u00f3la.<\/p>

Samson zdobywa\u0142 do\u015bwiadczenie w bran\u017cy w\u0142\u00f3kienniczej najpierw w Anglii, nast\u0119pnie w po\u0142owie XIX wieku, wzoruj\u0105c si\u0119 na angielskich fabrykach, razem z bra\u0107mi za\u0142o\u017cy\u0142 w Le\u015bnej (niem. Marklissa) zak\u0142ad we\u0142ny czesankowej i tkalni\u0119. W 1873 roku otwarto fili\u0119 w Boles\u0142awcu. Concordia by\u0142a jedn\u0105 z najwi\u0119kszych fabryk tego typu w Europie, a pierwsz\u0105 w Niemczech. Woller by\u0142 tak\u017ce w\u0142a\u015bcicielem dawnego pa\u0142acu hrabiego Eduarda Maximiliana Ferdinanda Erdmanna von P\u00fccklera przy ul. Zgorzeleckiej 28\u201329, w kt\u00f3rym znajduje si\u0119 obecnie Muzeum Ceramiki.<\/p>

Woller zmar\u0142 25 listopada 1900 roku w wieku 82 lat w swoim maj\u0105tku D\u0142o\u0144 i zosta\u0142 pochowany w mauzoleum Woller\u00f3w w Le\u015bnej, kt\u00f3re, co ciekawe, mia\u0142o by\u0107 pocz\u0105tkowo zbudowane w Boles\u0142awcu.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/a>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/a>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/a>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/a>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/a>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t<\/path><\/svg>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t<\/path><\/svg>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Kolejn\u0105 wa\u017cn\u0105 postaci\u0105 by\u0142 Louis Fernbach, kt\u00f3ry w 1864 roku za\u0142o\u017cy\u0142 drukarni\u0119 i wydawnictwo przy ul. Michai\u0142a Kutuzowa. Wraz z rozwojem firmy dokupi\u0142 drukarni\u0119 Tietzego. Potem przedsi\u0119biorstwo przenios\u0142o si\u0119 do kompleksu budynk\u00f3w 6, 6a i 6b przy dzisiejszej ul. Adama Mickiewicza. W 1942 roku firma zosta\u0142a odebrana Fernbachom przez nazist\u00f3w i sprzedana za u\u0142amek warto\u015bci niemieckiemu przedsi\u0119biorcy w ramach aryzacji mienia \u017cydowskiego.<\/p>

Louis Ferbnach by\u0142 tak\u017ce radnym miejskim, cz\u0142onkiem \u015al\u0105skiego Towarzystwa Kultury Regionalnej i przewodnicz\u0105cym Powszechnej Kasy Chorych w Boles\u0142awcu. Zmar\u0142 w 1906 roku. Jego synowie Hermann i Otto prze\u017cyli wojn\u0119 i wyemigrowali do Szwajcarii. Wnuk Benno w 1938 roku pope\u0142ni\u0142 samob\u00f3jstwo ze wzgl\u0119du na prze\u015bladowania.<\/p>

Z Boles\u0142awca pochodzi\u0142 tak\u017ce Emanuel Mendel, zas\u0142u\u017cony neurolog i psychiatra. Urodzi\u0142 si\u0119 w 1839 roku jako syn kupca Wolfa Mendla i Rosalie z domu Guhrauer. Kszta\u0142ci\u0142 si\u0119 w Legnicy, Wroc\u0142awiu i Berlinie, gdzie zosta\u0142 profesorem psychiatrii, pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 pos\u0142a Reichstagu i by\u0142 tajnym radc\u0105 medycznym. Zas\u0142yn\u0105\u0142 przede wszystkim z wprowadzenia duboizyny jako leku na chorob\u0119 Parkinsona.<\/p>

Nale\u017cy wspomnie\u0107 r\u00f3wnie\u017c Clemensa Neissera, pochodz\u0105cego ze \u015awidnicy honorowego obywatela Boles\u0142awca. Neisser by\u0142 wybitnym psychiatr\u0105, dyrektorem szpitali psychiatrycznych w Boles\u0142awcu i Lubi\u0105\u017cu. Zreformowa\u0142 organizacj\u0119 leczenia szpitalnego pacjent\u00f3w chorych psychicznie i stworzy\u0142 poj\u0119cie \u201eperseweracja\u201d.<\/p>

Z miastem zwi\u0105zany by\u0142 te\u017c Hermann Schey, \u015bpiewak operowy w skali bas-baryton, koncertuj\u0105cy na ca\u0142ym \u015bwiecie. Urodzi\u0142 si\u0119 w 1895 roku w Boles\u0142awcu jako syn kupca Bernharda Scheya i Reginy z domu Sch\u00f6nfeld. Pocz\u0105tkowo chcia\u0142 studiowa\u0107 medycyn\u0119, ale po tym, jak zosta\u0142 odkryty jako \u015bpiewak przez hrabiego Georga von H\u00fclsen-Haeselera, dyrektora berli\u0144skiej Opery Dworskiej, zmieni\u0142 kierunek kariery.<\/p>

W wieku 18 lat rozpocz\u0105\u0142 nauk\u0119 w berli\u0144skiej Hohschule f\u00fcr Musik. Wyst\u0119powa\u0142 w wielu krajach europejskich, w tym w Polsce. Ze szczeg\u00f3lnym uznaniem spotka\u0142y si\u0119 jego interpretacje utwor\u00f3w Jana Sebastiana Bacha. Od 1934 roku mieszka\u0142 w Amsterdamie, gdzie pracowa\u0142 jako profesor w konserwatorium. Wojn\u0119 prze\u017cy\u0142 w ukryciu, a po jej zako\u0144czeniu nadal koncertowa\u0142. Ostatnie lata \u017cycia sp\u0119dzi\u0142 w Szwajcarii.<\/p>

W Boles\u0142awcu \u017cy\u0142o wiele \u017cydowskich kupc\u00f3w, kt\u00f3rzy prowadzili przer\u00f3\u017cne sklepy w okolicach Rynku. Handlem odzie\u017c\u0105 zajmowali si\u0119 mi\u0119dzy innymi Max Borower (kamienice numer 2, 27, 26, 33 i wsp\u00f3\u0142czesny 37) i Max Behmack, kt\u00f3ry zas\u0142yn\u0105\u0142 tak\u017ce jako wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cyciel Towarzystwa Gimnastycznego i Boles\u0142awieckiego Klubu Rowerowego. Julius Hammer by\u0142 w\u0142a\u015bcicielem firmy produkuj\u0105cej bielizn\u0119 z siedzib\u0105 przy ul. Zgorzeleckiej 1 \u2013 jego syn Adolf Hammer p\u00f3\u017aniej prowadzi\u0142 firm\u0119 zajmuj\u0105c\u0105 si\u0119 produkcj\u0105 ceramiki szlachetnej pod tym samym adresem, a nast\u0119pnie w\u0142asn\u0105 fabryk\u0119 przy ul. G\u00f3rne M\u0142yny 14.<\/p>

Georg Gerschel prowadzi\u0142 sklep z materia\u0142ami, Simon Spitzer zajmowa\u0142 si\u0119 produkcj\u0105 alkoholu i ubezpieczeniami. Isidor Pick by\u0142 w\u0142a\u015bcicielem sklepu odzie\u017cowego w kamienicy nr 6, Ignatz Friedl\u00e4nder by\u0142 w\u0142a\u015bcicielem sk\u0142adu alkoholu i destylarni w kamienicy nr 21. Julius Rubinstein prowadzi\u0142 handel materia\u0142ami budowlanymi, stalowymi i \u017celiwnymi przy Rynku 26, za\u015b w bocznej uliczce \u2013 Boles\u0142awa Prusa 15 \u2013 znajdowa\u0142 si\u0119 dom towarowy Salingera Hammera, a potem od 1913 roku Theophila Rosenthala. Theophil zosta\u0142 zamordowany 11 maja 1944 roku w Theresienstadt, a jego syn Heinz prze\u017cy\u0142 obozy Stutthof i Buchenwald, po czym zamieszka\u0142 w Berlinie.<\/p>

Przy Rynku 29 znajdowa\u0142a si\u0119 mydlarnia Moritza Strumpfa.<\/p>

W kamienicy numer 29 Pod Z\u0142otym Anio\u0142em mieszka\u0142 rabin i kantor Joseph Freudenthal pochodz\u0105cy z Tann. W 1939 roku zdecydowa\u0142 si\u0119 na wyjazd z rodzin\u0105 do Holandii, sk\u0105d chcieli dalej wyemigrowa\u0107 do Palestyny. Niestety mimo pr\u00f3b w 1943 roku Joseph i jego \u017cona zostali aresztowani, a nast\u0119pnie deportowani do Bergen-Belsen. Posiadaj\u0105c ju\u017c pozwolenie na wyjazd do Palestyny, zostali zwolnieni w ramach wymiany wi\u0119\u017ani\u00f3w, kt\u00f3ra odby\u0142a si\u0119 w Stambule w Turcji. Freudenthalowie mieszkali w Hajfie do 1960 roku, po czym zdecydowali si\u0119 na wyjazd do Frankfurtu, gdzie w \u017cydowskim domu spokojnej staro\u015bci sp\u0119dzili reszt\u0119 \u017cycia.<\/p>

Wielu \u017byd\u00f3w zasiada\u0142o w radzie miasta, byli aktywnymi cz\u0142onkami stowarzysze\u0144 i partii. Przyk\u0142adem mo\u017ce tu by\u0107 Ernst Laubhard Lewinshon, kt\u00f3ry pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 s\u0119dziego w Boles\u0142awcu w latach 1909\u20131913, a jego \u017cona przewodniczy\u0142a Boles\u0142awieckiemu Stowarzyszeniu Kobiet.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/a>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/a>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/a>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/a>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/a>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/a>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t<\/path><\/svg>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t<\/path><\/svg>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Czas prze\u015bladowa\u0144<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Po doj\u015bciu do w\u0142adzy nazist\u00f3w tak jak w pozosta\u0142ych miejscowo\u015bciach zacz\u0119to wprowadza\u0107 kolejne ograniczenia dla \u017byd\u00f3w, od zwolnie\u0144 przez aryzacj\u0119 mienia \u017cydowskiego.<\/p>

Cz\u0119\u015b\u0107 boles\u0142awieckich \u017byd\u00f3w wyemigrowa\u0142o za granic\u0119, a tych, kt\u00f3rzy zostali w mie\u015bcie, deportowano do oboz\u00f3w przej\u015bciowych dla \u017byd\u00f3w z Dolnego \u015al\u0105ska w Riebnig, a nast\u0119pnie do oboz\u00f3w w Auschwitz, Treblince, Theresienstadt, Rydze i do getta w Piaskach. W Boles\u0142awcu znajdowa\u0142y si\u0119 dwie filie obozu koncentracyjnego Gross Rosen. Jedna z nich, przy ul. Staroszkolnej (AL Bunlzau I), by\u0142a przeznaczona dla \u017cydowskich wi\u0119\u017ani\u00f3w.<\/p>

W czasie pogromu Kristallnacht z 9 na 10 listopada 1938 roku zniszczono synagog\u0119 \u2013 dzi\u015b pozosta\u0142 po niej niezabudowany plac przy ulicach Boles\u0142awa Kubika i W\u0105skiej.<\/p>

W 1942 roku pod przymusem policji i s\u0142u\u017cby bezpiecze\u0144stwa cmentarz \u017cydowski zosta\u0142 sprzedany za u\u0142amek warto\u015bci miastu Boles\u0142awiec, kt\u00f3re zobowi\u0105za\u0142o si\u0119 do poniesienia koszt\u00f3w usuni\u0119cia zniszczonych nagrobk\u00f3w i wyburzenia okalaj\u0105cego teren muru. Po wojnie cmentarz nie by\u0142 u\u017cytkowany i zosta\u0142 zlikwidowany w 1965 roku na podstawie uchwa\u0142y Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Boles\u0142awcu. Znajdowa\u0142o si\u0119 na nim w\u00f3wczas 128 zachowanych grob\u00f3w. Dwie macewy, Meira Broina (lub Brauna), syna Szloma Zalmana zmar\u0142ego w 1827 roku, i Chawy (Chany lub Chai) Hiller zmar\u0142ej w 1888 roku znajduj\u0105 si\u0119 w Muzeum Ceramiki w Boles\u0142awcu i sta\u0142y si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 lapidarium. Los pozosta\u0142ych pozostaje nieznany. Dzisiaj na terenie nekropolii znajduje si\u0119 skwer z charakterystycznym szpalerem lip zdradzaj\u0105cych pierwotny charakter miejsca.<\/p>

W 1943 roku na terenie Concordii stworzonej przez Samsona Wollera zacz\u0119\u0142y dzia\u0142a\u0107 lotnicze zak\u0142ady Weser-Flugzeugbau AG, a w 1944 roku filia obozu koncentracyjnego Gross-Rosen \u2013 AL Bunzlau II, w kt\u00f3rym wi\u0119\u017aniowie pracowali przy produkcji skrzyde\u0142 do samolot\u00f3w Luftwaffe. Wi\u0119\u017aniami tej filii byli g\u0142\u00f3wnie Polacy i obywatele ZSRR. \u017bydzi pracowali w filii AL Bunzlau I przy ul. Staroszkolnej 18. Pierwszymi wi\u0119\u017aniami by\u0142o ponad czterystu pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu polskich \u017byd\u00f3w z Zag\u0142\u0119bia D\u0105browskiego, a tak\u017ce mi\u0119dzy innymi \u017bydzi w\u0119gierscy i niewielka grupa Francuz\u00f3w, Belg\u00f3w i Holendr\u00f3w. W 1944 roku w filii przetrzymywano tysi\u0105c dwustu, w lutym 1945 roku ewakuowano oko\u0142o o\u015bmiuset, z kt\u00f3rych do punktu docelowego, KL Mittelbau, dotar\u0142a niewiele wi\u0119cej ni\u017c po\u0142owa.<\/p>

W Archiwum Pa\u0144stwowym we Wroc\u0142awiu znajduj\u0105 si\u0119 teczki dotycz\u0105ce konfiskaty mienia \u017cydowskiego dotycz\u0105ce pi\u0119ciu os\u00f3b z Boles\u0142awca:<\/p>

  1. Hermann Fernbach, urodzony 19 marca 1869 roku, ostatnio zamieszka\u0142y w Boles\u0142awcu przy Ganselstrasse 23.<\/li>
  2. Erna Hirschfeld z domu Kaiser, urodzona 19 pa\u017adziernika 1891 roku w Boles\u0142awcu, ostatnio zamieszka\u0142a we Wroc\u0142awiu przy Wallstrasse (dzi\u015b ul. W\u0142odkowica).<\/li>
  3. Fritz Jungmann, urodzony 29 grudnia 1878 roku w Boles\u0142awcu, ostatnio zamieszka\u0142y w Legnicy przy Luisenstrasse 34.<\/li>
  4. Erna Kipke z domu Becker, urodzona 29 grudnia 1878 roku w Boles\u0142awcu, ostatnio zamieszka\u0142a we Wroc\u0142awiu przy Gabitzstrasse 59.<\/li>
  5. Selma Weiss z domu Behmack, urodzona 12 marca 1858 roku w Rothenburgu ob Laus, zamieszka\u0142a ostatnio w Boles\u0142awcu przy Rynku 11.<\/li><\/ol>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

    Abraham Borger w Boles\u0142awcu w roku 1945 (Archiwum Yad Vashem w Jerozolimie)<\/em><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

    \n\t\t\t\t\t

    Po wojnie<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
    \n\n\t\t\t\t\t\t\t
    <\/div>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/a>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
    \n\n\t\t\t\t\t\t\t
    <\/div>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/a>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t\t\t\t<\/path><\/svg>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t\t\t\t<\/path><\/svg>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
    <\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

    Po II wojnie \u015bwiatowej Boles\u0142awiec nie sta\u0142 si\u0119 miejscem zorganizowanego osadnictwa \u017cydowskiego. Na cmentarzu \u017cydowskim ze wzgl\u0119du na skromn\u0105 liczb\u0119 \u017cydowskich osadnik\u00f3w nie odby\u0142 si\u0119 po wojnie \u017caden pogrzeb.<\/p>

    Jedn\u0105 z niewielu \u017cydowskich rodzin, kt\u00f3re przyby\u0142y tam po wojnie, by\u0142a rodzina Marcelego Najdera. Marcel urodzi\u0142 si\u0119 w 1914 roku w Bolechowie. W 1938 roku uko\u0144czy\u0142 farmacj\u0119 na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie i zacz\u0105\u0142 nauki w Szkole Podchor\u0105\u017cych w Warszawie. Dwudziestego czwartego grudnia 1939 roku o\u017ceni\u0142 si\u0119 z Pol\u0105 Resz i jeszcze do marca 1942 roku pracowa\u0142 w aptekach w Ko\u0142omyi i Peczeni\u017cynie. Tego samego roku razem z \u017con\u0105 zostali zamkni\u0119ci w ko\u0142omyjskim getcie, w kt\u00f3rym przebywali do listopada 1942 roku. Nast\u0119pnie do 1943 roku ukrywali si\u0119 w opuszczonym budynku poza gettem, zaopatrzeni w trucizn\u0119 na wypadek odnalezienia ich przez Niemc\u00f3w, a ko\u0144c\u00f3wk\u0119 wojny sp\u0119dzili w ziemiance polskiej rodziny \u015aliwiak\u00f3w razem z o\u015bmioma innymi osobami. W ten spos\u00f3b prze\u017cyli.<\/p>

    Po kr\u00f3tkim pobycie w Ko\u0142omyi, Izbicy Lubelskiej i Katowicach Marceli Najder postanowi\u0142 przeprowadzi\u0107 si\u0119 do Boles\u0142awca razem z \u017con\u0105 i male\u0144kim synkiem. Tam do 1950 roku prowadzi\u0142 aptek\u0119 \u201ePod Gwiazd\u0105\u201d przy ul. Boles\u0142awa Kubika 12, kt\u00f3ra przed wojn\u0105 funkcjonowa\u0142a pod niemieck\u0105 nazw\u0105 Sternapotheke. Gdy apteka zosta\u0142a upa\u0144stwowiona, rodzina przeprowadzi\u0142a si\u0119 do Zielonej G\u00f3ry, a nast\u0119pnie do Warszawy. Wspomnienia Marcelego Najdera zosta\u0142y opublikowane w ksi\u0105\u017cce pt. Rewan\u017c<\/em> przez Wydawnictwo Karta w 2013 roku.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

    \n\t\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t\t

    Poznaj wi\u0119cej historii:<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
    \n\t\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Boles\u0142awiec Pierwsze wzmianki na temat spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej w Boles\u0142awcu (niem. Bunzlau) pochodz\u0105 z XIV wieku, cho\u0107 wed\u0142ug niekt\u00f3rych \u017ar\u00f3de\u0142 \u017bydzi mogli zamieszkiwa\u0107 miasto ju\u017c w 1190 roku. Wed\u0142ug Matheusa Rutharda, boles\u0142awieckiego kronikarza, w drugiej po\u0142owie XIV stulecia w Boles\u0142awcu mieszka\u0142o 360 \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rzy posiadali 31 dom\u00f3w w okolicach Przedmie\u015bcia Miko\u0142ajskiego. Wed\u0142ug historyk\u00f3w w 1298 roku […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2286,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[30],"tags":[],"class_list":["post-2269","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-towns"],"acf":[],"yoast_head":"\nBoles\u0142awiec - \u017bydowski Dolny \u015al\u0105sk<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/towns\/boleslawiec\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Boles\u0142awiec - \u017bydowski Dolny \u015al\u0105sk\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Boles\u0142awiec Pierwsze wzmianki na temat spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej w Boles\u0142awcu (niem. Bunzlau) pochodz\u0105 z XIV wieku, cho\u0107 wed\u0142ug niekt\u00f3rych \u017ar\u00f3de\u0142 \u017bydzi mogli zamieszkiwa\u0107 miasto ju\u017c w 1190 roku. Wed\u0142ug Matheusa Rutharda, boles\u0142awieckiego kronikarza, w drugiej po\u0142owie XIV stulecia w Boles\u0142awcu mieszka\u0142o 360 \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rzy posiadali 31 dom\u00f3w w okolicach Przedmie\u015bcia Miko\u0142ajskiego. Wed\u0142ug historyk\u00f3w w 1298 roku […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/towns\/boleslawiec\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"\u017bydowski Dolny \u015al\u0105sk\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-11-24T13:08:41+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-10-14T08:14:13+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Rynek-w-Boleslawcu.jpeg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1000\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"644\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin_th_dolnyzyd\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin_th_dolnyzyd\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"1 minute\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/towns\\\/boleslawiec\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/towns\\\/boleslawiec\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"admin_th_dolnyzyd\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/d4b8d3e8ddf348ed1aa79efae7405218\"},\"headline\":\"Boles\u0142awiec\",\"datePublished\":\"2025-11-24T13:08:41+00:00\",\"dateModified\":\"2026-10-14T08:14:13+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/towns\\\/boleslawiec\\\/\"},\"wordCount\":2487,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/towns\\\/boleslawiec\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/11\\\/Rynek-w-Boleslawcu.jpeg\",\"articleSection\":[\"Towns\"],\"inLanguage\":\"en\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/towns\\\/boleslawiec\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/towns\\\/boleslawiec\\\/\",\"name\":\"Boles\u0142awiec - \u017bydowski Dolny \u015al\u0105sk\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/towns\\\/boleslawiec\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/towns\\\/boleslawiec\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/11\\\/Rynek-w-Boleslawcu.jpeg\",\"datePublished\":\"2025-11-24T13:08:41+00:00\",\"dateModified\":\"2026-10-14T08:14:13+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/towns\\\/boleslawiec\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/towns\\\/boleslawiec\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/towns\\\/boleslawiec\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/11\\\/Rynek-w-Boleslawcu.jpeg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/11\\\/Rynek-w-Boleslawcu.jpeg\",\"width\":1000,\"height\":644,\"caption\":\"Rynek w Boles\u0142awcu (Deutsche Fotothek; Europeana)\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/towns\\\/boleslawiec\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en-gb\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Boles\u0142awiec\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/\",\"name\":\"\u017bydowski Dolny \u015al\u0105sk\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/#organization\",\"name\":\"\u017bydowski Dolny \u015al\u0105sk\",\"url\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/10\\\/zydowski-dolny-slask-logo.svg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/10\\\/zydowski-dolny-slask-logo.svg\",\"width\":153,\"height\":50,\"caption\":\"\u017bydowski Dolny \u015al\u0105sk\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/d4b8d3e8ddf348ed1aa79efae7405218\",\"name\":\"admin_th_dolnyzyd\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/7430f171311e4e6b3f374424351dbdcd34c8fdeebc5936cb0ecbc93d03dda94d?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/7430f171311e4e6b3f374424351dbdcd34c8fdeebc5936cb0ecbc93d03dda94d?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/7430f171311e4e6b3f374424351dbdcd34c8fdeebc5936cb0ecbc93d03dda94d?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"admin_th_dolnyzyd\"},\"sameAs\":[\"http:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/author\\\/admin_th_dolnyzyd\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Boles\u0142awiec - \u017bydowski Dolny \u015al\u0105sk","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/towns\/boleslawiec\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Boles\u0142awiec - \u017bydowski Dolny \u015al\u0105sk","og_description":"Boles\u0142awiec Pierwsze wzmianki na temat spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej w Boles\u0142awcu (niem. Bunzlau) pochodz\u0105 z XIV wieku, cho\u0107 wed\u0142ug niekt\u00f3rych \u017ar\u00f3de\u0142 \u017bydzi mogli zamieszkiwa\u0107 miasto ju\u017c w 1190 roku. Wed\u0142ug Matheusa Rutharda, boles\u0142awieckiego kronikarza, w drugiej po\u0142owie XIV stulecia w Boles\u0142awcu mieszka\u0142o 360 \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rzy posiadali 31 dom\u00f3w w okolicach Przedmie\u015bcia Miko\u0142ajskiego. Wed\u0142ug historyk\u00f3w w 1298 roku […]","og_url":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/towns\/boleslawiec\/","og_site_name":"\u017bydowski Dolny \u015al\u0105sk","article_published_time":"2025-11-24T13:08:41+00:00","article_modified_time":"2026-10-14T08:14:13+00:00","og_image":[{"width":1000,"height":644,"url":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Rynek-w-Boleslawcu.jpeg","type":"image\/jpeg"}],"author":"admin_th_dolnyzyd","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin_th_dolnyzyd","Est. reading time":"1 minute"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/towns\/boleslawiec\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/towns\/boleslawiec\/"},"author":{"name":"admin_th_dolnyzyd","@id":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/#\/schema\/person\/d4b8d3e8ddf348ed1aa79efae7405218"},"headline":"Boles\u0142awiec","datePublished":"2025-11-24T13:08:41+00:00","dateModified":"2026-10-14T08:14:13+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/towns\/boleslawiec\/"},"wordCount":2487,"publisher":{"@id":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/towns\/boleslawiec\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Rynek-w-Boleslawcu.jpeg","articleSection":["Towns"],"inLanguage":"en"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/towns\/boleslawiec\/","url":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/towns\/boleslawiec\/","name":"Boles\u0142awiec - \u017bydowski Dolny \u015al\u0105sk","isPartOf":{"@id":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/towns\/boleslawiec\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/towns\/boleslawiec\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Rynek-w-Boleslawcu.jpeg","datePublished":"2025-11-24T13:08:41+00:00","dateModified":"2026-10-14T08:14:13+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/towns\/boleslawiec\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/towns\/boleslawiec\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en","@id":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/towns\/boleslawiec\/#primaryimage","url":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Rynek-w-Boleslawcu.jpeg","contentUrl":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Rynek-w-Boleslawcu.jpeg","width":1000,"height":644,"caption":"Rynek w Boles\u0142awcu (Deutsche Fotothek; Europeana)"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/towns\/boleslawiec\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en-gb\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Boles\u0142awiec"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/#website","url":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/","name":"\u017bydowski Dolny \u015al\u0105sk","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/#organization","name":"\u017bydowski Dolny \u015al\u0105sk","url":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en","@id":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/zydowski-dolny-slask-logo.svg","contentUrl":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/zydowski-dolny-slask-logo.svg","width":153,"height":50,"caption":"\u017bydowski Dolny \u015al\u0105sk"},"image":{"@id":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/#\/schema\/person\/d4b8d3e8ddf348ed1aa79efae7405218","name":"admin_th_dolnyzyd","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/7430f171311e4e6b3f374424351dbdcd34c8fdeebc5936cb0ecbc93d03dda94d?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/7430f171311e4e6b3f374424351dbdcd34c8fdeebc5936cb0ecbc93d03dda94d?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/7430f171311e4e6b3f374424351dbdcd34c8fdeebc5936cb0ecbc93d03dda94d?s=96&d=mm&r=g","caption":"admin_th_dolnyzyd"},"sameAs":["http:\/\/zydowskidolnyslask.pl"],"url":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/author\/admin_th_dolnyzyd\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2269","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2269"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2269\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2381,"href":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2269\/revisions\/2381"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2286"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2269"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2269"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2269"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}