{"id":2178,"date":"2025-11-24T14:10:31","date_gmt":"2025-11-24T13:10:31","guid":{"rendered":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/?p=2178"},"modified":"2026-10-14T10:13:36","modified_gmt":"2026-10-14T08:13:36","slug":"glogow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/towns\/glogow\/","title":{"rendered":"G\u0142og\u00f3w"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

G\u0142og\u00f3w<\/h1>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

admin_th_dolnyzyd<\/p>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Spo\u0142eczno\u015b\u0107 \u017byd\u00f3w w G\u0142ogowie zdecydowanie wyr\u00f3\u017cnia\u0142a si\u0119 na historycznej mapie Dolnego \u015al\u0105ska. Mimo \u017ce w por\u00f3wnaniu z innymi miastami grupa ta nie by\u0142a wyj\u0105tkowo liczna, to jej intelektualny, kulturalny i finansowy kapita\u0142 prze\u015bciga\u0142 inne \u017cydowskie spo\u0142eczno\u015bci regionu.<\/strong> Udokumentowana obecno\u015b\u0107 \u017byd\u00f3w w G\u0142ogowie \u2013 mie\u015bcie powsta\u0142ym w X wieku \u2013 si\u0119ga wieku XIII, ale przypuszcza si\u0119, \u017ce osiedlili si\u0119 oni tam jeszcze wcze\u015bniej. Co ciekawe, od tego czasu \u017bydzi zamieszkiwali te tereny nieprzerwanie do 1942 roku. W niedalekiej okolicy miasta rozwija\u0142y si\u0119 tak\u017ce inne o\u015brodki \u017cydowskie. Przyk\u0142adem mo\u017ce by\u0107 G\u00f3ra \u2013 miejscowo\u015b\u0107 po\u0142o\u017cona trzydzie\u015bci kilometr\u00f3w od G\u0142ogowa. Szacuje si\u0119, \u017ce tamtejsza gmina \u017cydowska istnia\u0142a ju\u017c w XIV wieku, jednak nie mog\u0142a stale zamieszkiwa\u0107 miasta. Zdewastowany przez nazist\u00f3w nowo\u017cytny cmentarz \u017cydowski mie\u015bci si\u0119 przy ulicy Lipowej, jednak teren jest zaniedbany, a na miejscu mo\u017cna znale\u017a\u0107 jedynie kilka macew. G\u00f3rowska synagoga, kt\u00f3r\u0105 zbudowano na pocz\u0105tku XX wieku, zosta\u0142a doszcz\u0119tnie zniszczona w czasie pogromu Kristallnacht.<\/p>

G\u0142og\u00f3w i jego w\u0142odarze byli w przewa\u017caj\u0105cej wi\u0119kszo\u015bci tolerancyjni wobec spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej, kt\u00f3ra mog\u0142a si\u0119 tu osiedla\u0107 i rozwija\u0107.<\/strong> Jednak w \u015bredniowieczu dosz\u0142o mi\u0119dzy innymi do po\u017caru dzielnicy \u017cydowskiej, a potem do pogromu \u017byd\u00f3w. W 1442 roku G\u0142ogowianie zburzyli synagog\u0119 oraz okradali \u017cydowskie domy. Napi\u0119cia mi\u0119dzy chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 wi\u0119kszo\u015bci\u0105 a \u017cydowsk\u0105 mniejszo\u015bci\u0105 pojawia\u0142y si\u0119 na przestrzeni wiek\u00f3w, ale \u017bydzi nigdy nie zostali z G\u0142ogowa wyp\u0119dzeni \u2013 co mia\u0142o miejsce na przyk\u0142ad w nieodleg\u0142ym Wroc\u0142awiu. P\u00f3\u017aniejsze wieki by\u0142y spokojniejsze i prowadzi\u0142y do rozwoju nowo\u017cytnej gminy \u017cydowskiej. Czasem szybkiego i swobodnego rozwoju spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej by\u0142 okres panowania pruskiego \u2013 szacuje si\u0119, \u017ce u jego pocz\u0105tku G\u0142og\u00f3w zamieszkiwa\u0142o oko\u0142o dw\u00f3ch tysi\u0119cy \u017byd\u00f3w.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t

Rabini i my\u015bliciele<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Poniewa\u017c G\u0142og\u00f3w nie by\u0142 miastem uniwersyteckim, najbardziej ambitni cz\u0142onkowie tej spo\u0142eczno\u015bci wyje\u017cd\u017cali na studia do pobliskich wi\u0119kszych miast \u2013 Wroc\u0142awia czy Berlina.<\/strong> Ich du\u017ca mobilno\u015b\u0107 wynika\u0142a z poszukiwania studi\u00f3w, a potem odpowiedniej pracy i przewa\u017cnie nie wracali oni ju\u017c do rodzinnego miasta. Jednak z G\u0142ogowem zwi\u0105zana by\u0142a plejada wybitnych przedstawicieli \u017cydowskiej spo\u0142eczno\u015bci: rabin\u00f3w, my\u015blicieli, artyst\u00f3w, kupc\u00f3w, in\u017cynier\u00f3w czy lekarzy.<\/strong> To w\u0142a\u015bnie z G\u0142ogowa pochodzili przodkowie jednego z najbardziej znanych \u017cydowskich filozof\u00f3w XX wieku \u2013 Gershoma Sholema. Natomiast znany z dziewi\u0119tnastowiecznego Wroc\u0142awia rabin Abraham ben Gedalia Tiktin s\u0142u\u017cy\u0142 w\u0142a\u015bnie spo\u0142eczno\u015bci g\u0142ogowskiej, zanim przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do stolicy Dolnego \u015al\u0105ska.\u00a0Wspominaj\u0105c o rabinach i my\u015blicielach, nie spos\u00f3b nie zaznaczy\u0107 obecno\u015bci dw\u00f3ch wyj\u0105tkowych dla G\u0142ogowa postaci, jakimi byli Leopold Lucas oraz David Cassel.<\/strong><\/p>

Rabin Leopold Lucas by\u0142 jednym z najbardziej wp\u0142ywowych g\u0142ogowskich \u017byd\u00f3w \u2013 zapisa\u0142 si\u0119 w historii miasta, obejmuj\u0105c urz\u0105d rabina po Benjaminie Rippnerze.<\/strong> Jego zdolno\u015bci oratorskie oraz po\u015bwi\u0119cenie pracy sprawi\u0142y, \u017ce sta\u0142 si\u0119 jednym z najbardziej rozpoznawalnych rabin\u00f3w nie tylko w niemieckiej spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej, lecz tak\u017ce w\u015br\u00f3d chrze\u015bcijan. Rabin Lucas zajmowa\u0142 si\u0119 mi\u0119dzy innymi dialogiem mi\u0119dzywyznaniowym, badaj\u0105c relacje \u017cydowsko-chrze\u015bcija\u0144skie, a jego przemy\u015blenia do dzi\u015b nie straci\u0142y na warto\u015bci. Na pocz\u0105tku XX wieku w mie\u015bcie istnia\u0142a tak\u017ce \u017cydowska lo\u017ca maso\u0144ska Salomona Munka sieci Bnai Brith, kt\u00f3ra skupia\u0142a wy\u017csze klasy spo\u0142eczne, w tym przedsi\u0119biorc\u00f3w, rabin\u00f3w oraz intelektualist\u00f3w. Na jej czele sta\u0142 mi\u0119dzy innymi rabin Leopold Lucas. W 1942 roku, wraz z pochodz\u0105c\u0105 z Wroc\u0142awia \u017con\u0105, zosta\u0142 uwi\u0119ziony w getcie Theresienstadt. Do ko\u0144ca \u017cycia s\u0142u\u017cy\u0142 spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej, wyk\u0142adaj\u0105c i nauczaj\u0105c w getcie. Rok p\u00f3\u017aniej zmar\u0142 w niewoli na zapalenie p\u0142uc, a jego \u017con\u0119 przetransportowano do Auschwitz-Birkenau i tam zamordowano.<\/p>

Pochodz\u0105cy z G\u0142ogowa David Cassel z kolei by\u0142 wybitnym historykiem i teoretykiem judaizmu, kt\u00f3ry uzyska\u0142 smich\u0119 rabinack\u0105, lecz nigdy nie przyj\u0105\u0142 posady rabina.<\/strong> Zajmowa\u0142 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie nauczaniem judaizmu w berli\u0144skich szko\u0142ach \u017cydowskich, by\u0142 tak\u017ce metodykiem i autorem licznych podr\u0119cznik\u00f3w do nauki judaizmu i j\u0119zyka hebrajskiego. Jego wk\u0142ad w nowoczesn\u0105 nauk\u0119 judaizmu czerpi\u0105cego nie tylko z religii, lecz tak\u017ce nauk humanistycznych, jest nieprzeceniony. Ukoronowaniem jego \u017cycia zawodowego by\u0142a praca w presti\u017cowym Instytucie Studi\u00f3w \u017bydowskich w Berlinie.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/a>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/a>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/a>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/a>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t<\/path><\/svg>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t<\/path><\/svg>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Plejada gwiazd<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

\u017bycie kulturalne w G\u0142ogowie r\u00f3wnie\u017c rozwija\u0142o si\u0119 bardzo dynamicznie i nie odbiega\u0142o jako\u015bci\u0105 od wi\u0119kszych miast niemieckich. W\u015br\u00f3d znamienitych cz\u0142onk\u00f3w \u017cydowskiej spo\u0142eczno\u015bci, kt\u00f3rzy tworzyli kultur\u0119, mo\u017cna wymieni\u0107 aktora Paula Graetza, pisarza Arnolda Zweiga oraz wydawc\u0119 Carla Heymanna.<\/strong> Pierwszy z nich wyst\u0119powa\u0142 w berli\u0144skich teatrach, potem mi\u0119dzy innymi na scenie Teatru Miejskiego w G\u0142ogowie, jednak aby rozwija\u0107 karier\u0119, przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do Frankfurtu nad Menem. Po doj\u015bciu nazist\u00f3w do w\u0142adzy uciek\u0142 do Wielkiej Brytanii, a potem do Stan\u00f3w Zjednoczonych. W swojej ojczy\u017anie by\u0142 uwielbianym aktorem, znanym g\u0142\u00f3wnie z wyst\u0119p\u00f3w komediowych i kabaretowych, by\u0142 r\u00f3wnie\u017c uzdolniony wokalnie. Po rozpocz\u0119ciu kariery w Hollywood zmar\u0142 na udar m\u00f3zgu. Z kolei Arnold Zweig, kt\u00f3ry jedynie dzieci\u0144stwo sp\u0119dzi\u0142 w G\u0142ogowie, wpisa\u0142 si\u0119 na sta\u0142e do historii literatury. Jako \u017ce by\u0142 aktywnym syjonist\u0105, to przed nazistami uciek\u0142 do Hajfy, jednak ju\u017c po powstaniu Izraela wr\u00f3ci\u0142 do Niemiec Wschodnich. Tam tworzy\u0142 i publikowa\u0142, a w jego utworach cz\u0119sto wybrzmiewa\u0142y wspomnienia sielskiego dzieci\u0144stwa w G\u0142ogowie. Gdy odwiedzi\u0142 rodzinne miasto, ze smutkiem obserwowa\u0142, jak mocno zosta\u0142o zniszczone przez dzia\u0142ania wojenne. Natomiast Carl Heymann, urodzony pod koniec XVIII wieku, osi\u0105gn\u0105\u0142 niebywa\u0142y sukces na rynku wydawniczym, a za\u0142o\u017cone przez niego przedsi\u0119biorstwo jest do dzi\u015b jednym z najwi\u0119kszych wydawnictw w Niemczech. Karier\u0119 rozpoczyna\u0142 od handlu ksi\u0105\u017ckami w miejscowym antykwariacie, jednak szybko zainteresowa\u0142 si\u0119 dzia\u0142alno\u015bci\u0105 wydawnicz\u0105. Wyjecha\u0142 do Berlina, gdzie skupowa\u0142 inne wydawnictwa tak, aby wkr\u00f3tce stworzy\u0107 jedn\u0105 z najwa\u017cniejszych firm tej bran\u017cy. Carl Heymann osi\u0105gn\u0105\u0142 niebywa\u0142y sukces i rozg\u0142os, zosta\u0142 mi\u0119dzy innymi wybrany do Rady Miejskiej Berlina oraz do zarz\u0105du gminy \u017cydowskiej w Berlinie.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/a>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/a>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/a>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t<\/path><\/svg>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t<\/path><\/svg>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

\u017bydowscy lekarze\n<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

W pierwszych dekadach XX wieku w G\u0142ogowie pracowa\u0142o kilkunastu \u017cydowskich lekarzy, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych warto wymieni\u0107 doktora Friedricha Grubera, doktora Fritza Dobbersteina, kt\u00f3ry doktoryzowa\u0142 si\u0119 we Wroc\u0142awiu, podobnie jak doktor Ernst Bernhard Getzel. Getzel wyemigrowa\u0142 przed wojn\u0105 do Chile, jednak tam jego dyplom nie zosta\u0142 nostryfikowany, wi\u0119c nie m\u00f3g\u0142 dalej wykonywa\u0107 zawodu. Co warto podkre\u015bli\u0107, jego matka by\u0142a jedyn\u0105 osob\u0105 z ca\u0142ej spo\u0142eczno\u015bci miasta, kt\u00f3ra prze\u017cy\u0142a Zag\u0142ad\u0119, nie wyemigrowawszy. W 1942 roku zosta\u0142a przetransportowana do Theresienstadt, gdzie prze\u017cy\u0142a wojn\u0119, a po jej zako\u0144czeniu wyjecha\u0142a do syna. P\u00f3\u017aniej z ca\u0142\u0105 rodzin\u0105 dokonali aliji, czyli wyjechali do Izraela, z kt\u00f3rym zwi\u0105zali reszt\u0119 rodzinnego \u017cycia. W\u015br\u00f3d lekarzy warto wymieni\u0107 tak\u017ce doktora Ericha Lindemanna, kt\u00f3ry po doj\u015bciu nazist\u00f3w do w\u0142adzy zosta\u0142 zamordowany. Wielu lekarzy zosta\u0142o skre\u015blonych z listy uprawnionych do wykonywania zawodu ju\u017c w po\u0142owie lat 30., kiedy lawinowo wchodzi\u0142y w \u017cycie antysemickie regulacje prawne zakazuj\u0105ce \u017bydom uczestnictwa w \u017cyciu spo\u0142ecznym. Tym samym nazi\u015bci przymuszali przedstawicieli mniejszo\u015bci \u017cydowskiej do emigracji z Rzeszy.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t

Luksus na wyci\u0105gni\u0119cie r\u0119ki<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Rozkwit spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej osi\u0105gn\u0105\u0142 szczyt w wieku XIX i na pocz\u0105tku wieku XX. \u017bydowscy mieszka\u0144cy miasta w wi\u0119kszo\u015bci byli liberalni i zasymilowani, doskonale wsp\u00f3\u0142tworz\u0105c tkank\u0119 spo\u0142eczn\u0105 G\u0142ogowa.<\/strong> Ich wk\u0142ad w rozw\u00f3j miasta jest niebagatelny \u2013 opr\u00f3cz wcze\u015bniej wspomnianej dzia\u0142alno\u015bci kulturowej i intelektualnej odgrywali oni na przyk\u0142ad wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w handlu. G\u0142ogowscy kupcy w XVIII i XIX wieku regularnie odwiedzali wroc\u0142awskie jarmarki, a na t\u0119 okoliczno\u015b\u0107 w stolicy \u015al\u0105ska powsta\u0142y dla nich dwie (nieistniej\u0105ce ju\u017c) synagogi terytorialne: Synagoga Nowog\u0142ogowska i Synagoga G\u0142ogowska. Przyk\u0142adem g\u0142ogowskiej przedsi\u0119biorczo\u015bci jest du\u017ca liczba sklep\u00f3w \u017cydowskich w centrum miasta z najwa\u017cniejszymi wizyt\u00f3wkami rozwoju konsumpcjonizmu \u2013 pi\u0119knymi i luksusowymi domami handlowymi Ludwiga Haurwitza przy obecnej ul. Grodzkiej oraz Scheiera, kt\u00f3ry odwiedzi\u0107 mo\u017cna by\u0142o przy obecnej ul. S\u0142odowej. By\u0142y to wizyt\u00f3wki nowoczesnego miasta \u015bwiadcz\u0105ce o zamo\u017cno\u015bci mieszka\u0144c\u00f3w, kt\u00f3rzy szli z duchem czasu. W domu handlowym Ludwiga Haurwitza mo\u017cna by\u0142o naby\u0107 przyk\u0142adowo wiele luksusowych przedmiot\u00f3w wyposa\u017cenia domu oraz tekstylnych i kosmetycznych, a zakupy mo\u017cna by\u0142o urozmaici\u0107 wytwornym posi\u0142kiem w znajduj\u0105cej si\u0119 tam restauracji. Podobny dom towarowy Ludwiga Haurwitza znajdowa\u0142 si\u0119 tak\u017ce w Legnicy, co \u015bwiadczy o zamo\u017cno\u015bci \u017cydowskiego kupca. Niestety jego biznes zosta\u0142 przej\u0119ty przez nazist\u00f3w w latach 30., a on sam zosta\u0142 zamordowany w Rydze. Dzia\u0142alno\u015b\u0107 obu dom\u00f3w handlowych sprawia\u0142a, \u017ce G\u0142og\u00f3w by\u0142 drugim po Wroc\u0142awiu najwa\u017cniejszym o\u015brodkiem handlu w regionie.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/a>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/a>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/a>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/a>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/a>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/a>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t<\/path><\/svg>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t<\/path><\/svg>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Boska synagoga i p\u0142omienie<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Wymieniaj\u0105c najwa\u017cniejsze obiekty \u017cydowskiego dziedzictwa, warto skupi\u0107 si\u0119 na infrastrukturze religijnej, kt\u00f3ra jest warunkiem koniecznym do za\u0142o\u017cenia i utrzymania gminy \u017cydowskiej.<\/strong> Panorama G\u0142ogowa s\u0142yn\u0119\u0142a z chwalonej za architektur\u0119 i przepych Nowej Synagogi, ale niezb\u0119dne dla \u017cydowskiego \u017cycia by\u0142y r\u00f3wnie\u017c miejsca poch\u00f3wku cz\u0142onk\u00f3w gminy. Nowa Synagoga w G\u0142ogowie stan\u0119\u0142a w reprezentacyjnym miejscu w centrum miasta i wyr\u00f3\u017cnia\u0142a si\u0119 znakomit\u0105 architektur\u0105.<\/strong> Zaprojektowali j\u0105 architekci Hans Abesser oraz J\u00fcrgen Kr\u00f6ger, kt\u00f3rzy wzorowali si\u0119 na synagodze monachijskiej. Aby g\u0142ogowska budowla by\u0142a widoczna z daleka, dodano do projektu pot\u0119\u017cn\u0105 kopu\u0142\u0119, przez co synagoga w sumie liczy\u0142a 32 metry wysoko\u015bci. Po bokach gmachu g\u0142\u00f3wnego nieistniej\u0105cej ju\u017c synagogi znajduj\u0105cej si\u0119 przy obecnej ulicy Ko\u0142\u0142\u0105taja znajdowa\u0142y si\u0119 dwa mniejsze pomieszczenia: w jednym mieszka\u0142 opiekun synagogi, a drugie s\u0142u\u017cy\u0142o jako ma\u0142a sala modlitewna. Po\u015bwi\u0119cenie synagogi odby\u0142o si\u0119 w 1892 roku i by\u0142o to istotne wydarzenie dla ca\u0142ego miasta \u2013 uczestniczyli w nim bowiem nie tylko \u017bydzi. W gminie \u017cydowskiej s\u0142u\u017cy\u0142o w\u00f3wczas dw\u00f3ch rabin\u00f3w: Benjamin Ripper oraz Leopold Lucas. Jak w wielu niemieckich synagogach, tak\u017ce i w g\u0142ogowskiej znalaz\u0142y si\u0119 organy, kt\u00f3rych d\u017awi\u0119ki ubogaca\u0142y nabo\u017ce\u0144stwa. Dom modlitwy s\u0142yn\u0105\u0142 z wielko\u015bci \u2013 mog\u0142o si\u0119 w nim zmie\u015bci\u0107 jednocze\u015bnie ponad pi\u0119\u0107set os\u00f3b: trzystu m\u0119\u017cczyzn i dwie\u015bcie pi\u0119\u0107dziesi\u0105t kobiet. Du\u017co mniejszy dom modlitwy w tym czasie mie\u015bci\u0142 si\u0119 przy obecnej ul. Garncarskiej, gdzie modli\u0142a si\u0119 spo\u0142eczno\u015b\u0107 ortodoksyjna. Kres Nowej Synagogi, tak jak wielu niemieckich synagog, przyni\u00f3s\u0142 pogrom Kristallnacht. W nocy z 9 na 10 listopada 1938 roku odby\u0142 si\u0119 og\u00f3lnokrajowy pogrom, podczas kt\u00f3rego m.in. pl\u0105drowano i palono domy modlitw. G\u0142ogowska synagoga stan\u0119\u0142a w p\u0142omieniach, a jej zgliszcza rozebrano w kolejnych dniach. Z relacji \u015bwiadk\u00f3w wiemy, \u017ce podpalenie synagogi przygotowywane by\u0142o ju\u017c kilka dni wcze\u015bniej.<\/strong><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/a>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/a>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/a>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/a>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/a>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/a>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/a>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t<\/path><\/svg>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t<\/path><\/svg>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Cmentarze \u017cydowskie<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Na przestrzeni siedmiu wiek\u00f3w w G\u0142ogowie istnia\u0142y cztery cmentarze \u017cydowskie<\/strong>, cho\u0107 o pierwszym z nich, \u015bredniowiecznym, wiemy niewiele. Nowo\u017cytny cmentarz z XVII wieku niestety funkcjonowa\u0142 jedynie niespe\u0142na p\u00f3\u0142 wieku i by\u0142 ulokowany przy drodze do Biechowa. Kolejna nekropolia by\u0142a usytuowana niedaleko fosy, jednak i ona zosta\u0142a celowo zniszczona w 1740 roku. Dopiero kilka lat p\u00f3\u017aniej, ju\u017c pod w\u0142adz\u0105 prusk\u0105, \u017bydzi odzyskali mo\u017cliwo\u015b\u0107 poch\u00f3wku na tym terenie. Z pocz\u0105tkiem XIX wieku cmentarz ten zosta\u0142 zbezczeszczony po raz kolejny, a macewy zagrabiono. W\u0142adze miejskie podj\u0119\u0142y decyzj\u0119 o przeniesieniu szcz\u0105tk\u00f3w na teren nowego cmentarza \u017cydowskiego, kt\u00f3ry funkcjonowa\u0142 do 1937 roku przy obecnej ulicy Sienkiewicza. Na terenie tej nekropolii znajdowa\u0142 si\u0119 okaza\u0142y dom przedpogrzebowy, zaprojektowany przez \u017cydowskiego architekta Wilhelma Hellera, kt\u00f3ry realizowa\u0142 wiele udanych projekt\u00f3w m.in. we Wroc\u0142awiu czy Bytomiu. Niestety ju\u017c przed wojn\u0105 nazi\u015bci wykorzystali teren ten do magazynowania zrabowanego mienia oraz do cel\u00f3w wojskowych. Macewy by\u0142y grabione i odsprzedawane, a jedynie ma\u0142a ich cz\u0119\u015b\u0107 przetrwa\u0142a do ko\u0144ca wojny. Z kolei w\u0142adze komunistyczne chcia\u0142y pozyska\u0107 t\u0119 ziemi\u0119 pod budow\u0119 nowego osiedla, wi\u0119c dokonano cz\u0119\u015bciowej ekshumacji zw\u0142ok, kt\u00f3re pochowano w zbiorowej mogile na cmentarzu katolickim. Na terenie cmentarza \u017cydowskiego obecnie znajduje si\u0119 m.in. plac zabaw i cz\u0119\u015bciowo przychodnia.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t

Totalitaryzmy i pami\u0119\u0107<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Szacuje si\u0119, \u017ce przed doj\u015bciem nazist\u00f3w do w\u0142adzy gmina \u017cydowska w G\u0142ogowie liczy\u0142a oko\u0142o sze\u015bciuset os\u00f3b. Znakomita wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich wyemigrowa\u0142a w nadziei na ucieczk\u0119 przed nazistowskim re\u017cimem i prze\u015bladowaniami.<\/strong> W roku 1942 roku w G\u0142ogowie zosta\u0142o trzydziestu pi\u0119ciu \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rym ju\u017c nie uda\u0142o si\u0119 uratowa\u0107 \u2013 zostali oni deportowani do gett przej\u015bciowych w Izbicy i Theresienstadt, sk\u0105d \u2013 je\u015bli uda\u0142o im si\u0119 przetrwa\u0107 gettowe warunki \u2013 wywo\u017cono ich do oboz\u00f3w \u015bmierci i mordowano. Kilkusetletni\u0105 obecno\u015b\u0107 spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej miasta zniszczy\u0142a niemiecka machina \u015bmierci, a Zag\u0142ada sta\u0142a si\u0119 ostatni\u0105 kart\u0105 historii niemieckiej spo\u0142eczno\u015bci \u017byd\u00f3w w G\u0142ogowie. Po wojnie tereny te przy\u0142\u0105czono do Polski i przyjecha\u0142a na nie ludno\u015b\u0107 polska, w tym polscy \u017bydzi Ocalali z Zag\u0142ady. Jednak poniewa\u017c G\u0142og\u00f3w by\u0142 miastem-twierdz\u0105, to w wyniku prowadzonych walk pod koniec II wojny \u015bwiatowej zosta\u0142 niemal ca\u0142kowicie zniszczony. Zrujnowana infrastruktura miejska oraz brak miejsc zamieszkania nie sprzyja\u0142y wi\u0119c licznemu powojennemu osadnictwu \u017cydowskiemu w por\u00f3wnaniu z innymi dolno\u015bl\u0105skimi miejscowo\u015bciami.<\/p>

Upadek komunizmu i budowa demokratycznych rz\u0105d\u00f3w w Polsce da\u0142y mo\u017cliwo\u015b\u0107 ponownego odrodzenia \u017cycia \u017cydowskiego. Jednak w miastach takich jak G\u0142og\u00f3w spo\u0142eczno\u015b\u0107 \u017cydowska ju\u017c de facto<\/i> nie istnia\u0142a. Nastroje spo\u0142eczne uleg\u0142y zmianie, a o dziedzictwie \u017byd\u00f3w zacz\u0119\u0142o si\u0119 m\u00f3wi\u0107 z powag\u0105 i poszanowaniem. Pami\u0119\u0107 o tej niebywa\u0142ej karcie historii dolno\u015bl\u0105skiego miasta przejawi\u0142a si\u0119 cho\u0107by w komemoracji niemieckiej spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej w 1993 roku. Ods\u0142oni\u0119ty zosta\u0142 w\u00f3wczas pomnik g\u0142ogowskich \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rego inicjatorem by\u0142 Franz D. Lucas, syn ostatniego g\u0142ogowskiego rabina Leopolda Lucasa. Rada Miejska, w imieniu mieszka\u0144c\u00f3w, na pomniku zaznaczy\u0142a uznanie wiekopomnych zas\u0142ug wsp\u00f3lnoty \u017cydowskiej<\/i>.<\/strong> Podczas ods\u0142oni\u0119cia pomnika prezydent G\u0142ogowa Jacek Zieli\u0144ski wspomina\u0142 o synagodze, kt\u00f3ra \u201ew powszechnym mniemaniu by\u0142a zaliczana do najpi\u0119kniejszych na \u015al\u0105sku\u201d.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Poznaj wi\u0119cej historii:<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

G\u0142og\u00f3w Spo\u0142eczno\u015b\u0107 \u017byd\u00f3w w G\u0142ogowie zdecydowanie wyr\u00f3\u017cnia\u0142a si\u0119 na historycznej mapie Dolnego \u015al\u0105ska. Mimo \u017ce w por\u00f3wnaniu z innymi miastami grupa ta nie by\u0142a wyj\u0105tkowo liczna, to jej intelektualny, kulturalny i finansowy kapita\u0142 prze\u015bciga\u0142 inne \u017cydowskie spo\u0142eczno\u015bci regionu. Udokumentowana obecno\u015b\u0107 \u017byd\u00f3w w G\u0142ogowie \u2013 mie\u015bcie powsta\u0142ym w X wieku \u2013 si\u0119ga wieku XIII, ale przypuszcza […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2262,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[30],"tags":[],"class_list":["post-2178","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-towns"],"acf":[],"yoast_head":"\nG\u0142og\u00f3w - \u017bydowski Dolny \u015al\u0105sk<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/towns\/glogow\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"G\u0142og\u00f3w - \u017bydowski Dolny \u015al\u0105sk\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"G\u0142og\u00f3w Spo\u0142eczno\u015b\u0107 \u017byd\u00f3w w G\u0142ogowie zdecydowanie wyr\u00f3\u017cnia\u0142a si\u0119 na historycznej mapie Dolnego \u015al\u0105ska. Mimo \u017ce w por\u00f3wnaniu z innymi miastami grupa ta nie by\u0142a wyj\u0105tkowo liczna, to jej intelektualny, kulturalny i finansowy kapita\u0142 prze\u015bciga\u0142 inne \u017cydowskie spo\u0142eczno\u015bci regionu. Udokumentowana obecno\u015b\u0107 \u017byd\u00f3w w G\u0142ogowie \u2013 mie\u015bcie powsta\u0142ym w X wieku \u2013 si\u0119ga wieku XIII, ale przypuszcza […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/towns\/glogow\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"\u017bydowski Dolny \u015al\u0105sk\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-11-24T13:10:31+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-10-14T08:13:36+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Synagoga-Glogow-2.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1000\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"632\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin_th_dolnyzyd\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin_th_dolnyzyd\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"1 minute\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/towns\\\/glogow\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/towns\\\/glogow\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"admin_th_dolnyzyd\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/d4b8d3e8ddf348ed1aa79efae7405218\"},\"headline\":\"G\u0142og\u00f3w\",\"datePublished\":\"2025-11-24T13:10:31+00:00\",\"dateModified\":\"2026-10-14T08:13:36+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/towns\\\/glogow\\\/\"},\"wordCount\":2523,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/towns\\\/glogow\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/11\\\/Synagoga-Glogow-2.jpg\",\"articleSection\":[\"Towns\"],\"inLanguage\":\"en\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/towns\\\/glogow\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/towns\\\/glogow\\\/\",\"name\":\"G\u0142og\u00f3w - \u017bydowski Dolny \u015al\u0105sk\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/towns\\\/glogow\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/towns\\\/glogow\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/11\\\/Synagoga-Glogow-2.jpg\",\"datePublished\":\"2025-11-24T13:10:31+00:00\",\"dateModified\":\"2026-10-14T08:13:36+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/towns\\\/glogow\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/towns\\\/glogow\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/towns\\\/glogow\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/11\\\/Synagoga-Glogow-2.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/11\\\/Synagoga-Glogow-2.jpg\",\"width\":1000,\"height\":632},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/towns\\\/glogow\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en-gb\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"G\u0142og\u00f3w\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/\",\"name\":\"\u017bydowski Dolny \u015al\u0105sk\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/#organization\",\"name\":\"\u017bydowski Dolny \u015al\u0105sk\",\"url\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/10\\\/zydowski-dolny-slask-logo.svg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/10\\\/zydowski-dolny-slask-logo.svg\",\"width\":153,\"height\":50,\"caption\":\"\u017bydowski Dolny \u015al\u0105sk\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/d4b8d3e8ddf348ed1aa79efae7405218\",\"name\":\"admin_th_dolnyzyd\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/7430f171311e4e6b3f374424351dbdcd34c8fdeebc5936cb0ecbc93d03dda94d?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/7430f171311e4e6b3f374424351dbdcd34c8fdeebc5936cb0ecbc93d03dda94d?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/7430f171311e4e6b3f374424351dbdcd34c8fdeebc5936cb0ecbc93d03dda94d?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"admin_th_dolnyzyd\"},\"sameAs\":[\"http:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/author\\\/admin_th_dolnyzyd\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"G\u0142og\u00f3w - \u017bydowski Dolny \u015al\u0105sk","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/towns\/glogow\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"G\u0142og\u00f3w - \u017bydowski Dolny \u015al\u0105sk","og_description":"G\u0142og\u00f3w Spo\u0142eczno\u015b\u0107 \u017byd\u00f3w w G\u0142ogowie zdecydowanie wyr\u00f3\u017cnia\u0142a si\u0119 na historycznej mapie Dolnego \u015al\u0105ska. Mimo \u017ce w por\u00f3wnaniu z innymi miastami grupa ta nie by\u0142a wyj\u0105tkowo liczna, to jej intelektualny, kulturalny i finansowy kapita\u0142 prze\u015bciga\u0142 inne \u017cydowskie spo\u0142eczno\u015bci regionu. Udokumentowana obecno\u015b\u0107 \u017byd\u00f3w w G\u0142ogowie \u2013 mie\u015bcie powsta\u0142ym w X wieku \u2013 si\u0119ga wieku XIII, ale przypuszcza […]","og_url":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/towns\/glogow\/","og_site_name":"\u017bydowski Dolny \u015al\u0105sk","article_published_time":"2025-11-24T13:10:31+00:00","article_modified_time":"2026-10-14T08:13:36+00:00","og_image":[{"width":1000,"height":632,"url":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Synagoga-Glogow-2.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"admin_th_dolnyzyd","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin_th_dolnyzyd","Est. reading time":"1 minute"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/towns\/glogow\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/towns\/glogow\/"},"author":{"name":"admin_th_dolnyzyd","@id":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/#\/schema\/person\/d4b8d3e8ddf348ed1aa79efae7405218"},"headline":"G\u0142og\u00f3w","datePublished":"2025-11-24T13:10:31+00:00","dateModified":"2026-10-14T08:13:36+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/towns\/glogow\/"},"wordCount":2523,"publisher":{"@id":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/towns\/glogow\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Synagoga-Glogow-2.jpg","articleSection":["Towns"],"inLanguage":"en"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/towns\/glogow\/","url":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/towns\/glogow\/","name":"G\u0142og\u00f3w - \u017bydowski Dolny \u015al\u0105sk","isPartOf":{"@id":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/towns\/glogow\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/towns\/glogow\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Synagoga-Glogow-2.jpg","datePublished":"2025-11-24T13:10:31+00:00","dateModified":"2026-10-14T08:13:36+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/towns\/glogow\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/towns\/glogow\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en","@id":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/towns\/glogow\/#primaryimage","url":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Synagoga-Glogow-2.jpg","contentUrl":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Synagoga-Glogow-2.jpg","width":1000,"height":632},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/towns\/glogow\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en-gb\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"G\u0142og\u00f3w"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/#website","url":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/","name":"\u017bydowski Dolny \u015al\u0105sk","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/#organization","name":"\u017bydowski Dolny \u015al\u0105sk","url":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en","@id":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/zydowski-dolny-slask-logo.svg","contentUrl":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/zydowski-dolny-slask-logo.svg","width":153,"height":50,"caption":"\u017bydowski Dolny \u015al\u0105sk"},"image":{"@id":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/#\/schema\/person\/d4b8d3e8ddf348ed1aa79efae7405218","name":"admin_th_dolnyzyd","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/7430f171311e4e6b3f374424351dbdcd34c8fdeebc5936cb0ecbc93d03dda94d?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/7430f171311e4e6b3f374424351dbdcd34c8fdeebc5936cb0ecbc93d03dda94d?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/7430f171311e4e6b3f374424351dbdcd34c8fdeebc5936cb0ecbc93d03dda94d?s=96&d=mm&r=g","caption":"admin_th_dolnyzyd"},"sameAs":["http:\/\/zydowskidolnyslask.pl"],"url":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/author\/admin_th_dolnyzyd\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2178","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2178"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2178\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2371,"href":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2178\/revisions\/2371"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2262"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2178"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2178"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2178"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}