{"id":2176,"date":"2025-11-24T14:12:51","date_gmt":"2025-11-24T13:12:51","guid":{"rendered":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/?p=2176"},"modified":"2026-10-14T10:13:29","modified_gmt":"2026-10-14T08:13:29","slug":"klodzko","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/towns\/klodzko\/","title":{"rendered":"K\u0142odzko"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

K\u0142odzko<\/h1>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

admin_th_dolnyzyd<\/p>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

\u017bydzi zamieszkiwali K\u0142odzko ju\u017c w \u015bredniowieczu<\/strong> \u2013 pocz\u0105tek ich obecno\u015bci w mie\u015bcie datuje si\u0119 na XIV wiek. Wtedy te\u017c istnia\u0142 tu cmentarz \u017cydowski, zlokalizowany na rogu obecnych ulic Czeskiej i Armii Krajowej. Niestety, podobnie jak w dziesi\u0105tkach innych miejsc, zosta\u0142 zr\u00f3wnany z ziemi\u0105 po tym, jak \u017byd\u00f3w wyp\u0119dzono z miasta. Los k\u0142odzkiej gminy \u017cydowskiej zale\u017ca\u0142 nie tylko od panuj\u0105cego w\u0142adcy, ale w r\u00f3wnie du\u017cym stopniu od nastroj\u00f3w spo\u0142ecznych. Tak jak we Wroc\u0142awiu, w XV wieku mieszka\u0144cy K\u0142odzka ulegli antysemickim kazaniom Jana Kapistrana i wygnali \u017byd\u00f3w. W wielu europejskich miastach, przez wieki \u017byd\u00f3w oskar\u017cano m.in. o profanacj\u0119 hostii, co prowadzi\u0142o do antysemickich atak\u00f3w i pogrom\u00f3w. Niestety musia\u0142y min\u0105\u0107 cztery stulecia, by \u017bydzi mogli ponownie legalnie osiedla\u0107 si\u0119 w K\u0142odzku. Na mocy pruskiego edyktu emancypacyjnego z 1812 roku gmina \u017cydowska mog\u0142a si\u0119 odrodzi\u0107, a w konsekwencji \u2013 rosn\u0105\u0107 i nabiera\u0107 spo\u0142ecznego, politycznego i ekonomicznego znaczenia. Wiele liberalnych rodzin \u017cydowskich wykorzysta\u0142o ten czas na pe\u0142n\u0105 asymilacj\u0119 i wspi\u0119cie si\u0119 po drabinie spo\u0142ecznej.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t

Poszukiwanie \u015blad\u00f3w po gminie \u017cydowskiej<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Okaza\u0142a synagoga dla dynamicznie rosn\u0105cej spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej powsta\u0142a w 1885 roku, a za jej powstanie odpowiada\u0142 znany i ceniony wroc\u0142awski architekt Albert Grau, kt\u00f3ry realizowa\u0142 wiele projekt\u00f3w cho\u0107by w centrum Wroc\u0142awia.<\/strong> Synagoga mie\u015bci\u0142a oko\u0142o 230 os\u00f3b \u2013 na nabo\u017ce\u0144stwa przybywali tu zar\u00f3wno \u017bydzi k\u0142odzcy, jak i ci zamieszkuj\u0105cy okoliczne miasteczka. Jak w wielu niemieckich synagogach tamtej ery, nie mog\u0142o w niej zabrakn\u0105\u0107 tak\u017ce organ\u00f3w. Kres domu modlitwy nadszed\u0142 wraz z pogromem Kristallnacht 9 listopada 1938 roku \u2013 w og\u00f3lnokrajowej antysemickiej akcji boj\u00f3wki nazistowskie niszczy\u0142y publiczne i prywatne mienie \u017cydowskie oraz aresztowa\u0142y wielu \u017byd\u00f3w. K\u0142odzka synagoga zosta\u0142a podpalona, a jej ruiny rozebrane. By\u0142o to nie tylko pozbawienie \u017byd\u00f3w majestatycznej budowli, ale przede wszystkim unicestwienie symbolu ich \u017cycia duchowego i religijnego. Skromny pomnik, kt\u00f3ry obecnie upami\u0119tnia dom modlitwy, znajduje si\u0119 na skwerze na rogu ulic Wojska Polskiego i Zawiszy Czarnego. Powsta\u0142 on pi\u0119\u0107dziesi\u0105t lat po zako\u0144czeniu wojny i od tego czasu przypomina zar\u00f3wno mieszka\u0144com, jak i licznym turystom odwiedzaj\u0105cym ziemi\u0119 k\u0142odzk\u0105 o jej wielowiekowym powi\u0105zaniu ze spo\u0142eczno\u015bci\u0105 \u017cydowsk\u0105.<\/p>

Ciekawym jest fakt, \u017ce pierwszym k\u0142odzkim cmentarzem \u017cydowskim by\u0142a ma\u0142a prywatna nekropolia po\u0142o\u017cona przy obecnym pl. Jagie\u0142\u0142y, kt\u00f3ra s\u0142u\u017cy\u0142a poch\u00f3wkom rodziny Seliga Caro. Cho\u0107 pochodzi\u0142 on ze \u015awidnicy, to mieszka\u0142 w\u0142a\u015bnie w K\u0142odzku, gdzie p\u00f3\u017aniej prowadzi\u0142 tutejsz\u0105 gmin\u0119 \u017cydowsk\u0105. Jego rodzinny cmentarz zosta\u0142 zamkni\u0119ty (a pod koniec XIX wieku zr\u00f3wnany z ziemi\u0105), gdy otwarto publiczn\u0105 nekropoli\u0119 \u017cydowsk\u0105. Cmentarz k\u0142odzkiej gminy \u017cydowskiej, o kt\u00f3rym mowa, jest ulokowany przy obecnej ul. Bohater\u00f3w Getta. Nekropolia okresu przedwojennego s\u0142u\u017cy\u0142a g\u0142\u00f3wnie zasymilowanym i wp\u0142ywowym mieszczanom, co mo\u017cna dostrzec w stylu architektonicznym nagrobk\u00f3w \u2013 przypominaj\u0105 one bardziej ma\u0142\u0105 architektur\u0119 cmentarzy niemieckich, a nie tradycyjnie \u017cydowskich. Wi\u0105\u017ce si\u0119 to oczywi\u015bcie z akulturacj\u0105 dolno\u015bl\u0105skich \u017byd\u00f3w, co widoczne jest na wielu cmentarzach w tej cz\u0119\u015bci Europy. W okresie powojennym chowano tu tak\u017ce polskich \u017byd\u00f3w zamieszkuj\u0105cych w\u00f3wczas K\u0142odzko i okolice. Cmentarz dzia\u0142a\u0142 do 1974 roku \u2013 wtedy nekropoli\u0119 zamkni\u0119to, a cz\u0142onk\u00f3w spo\u0142eczno\u015bci grzebano m.in. na wroc\u0142awskim Nowym Cmentarzu \u017bydowskim. W 2006 roku, ju\u017c po renowacji wielu nagrobk\u00f3w, nekropoli\u0119 wpisano do rejestru zabytk\u00f3w. Obecnie cmentarz znajduje si\u0119 w r\u0119kach wroc\u0142awskiej gminy \u017cydowskiej, ale niestety jego bramy pozostaj\u0105 zamkni\u0119te i nie mo\u017cna zwiedza\u0107 tego historycznego miejsca.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/a>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/a>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/a>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/a>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/a>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/a>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t<\/path><\/svg>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t<\/path><\/svg>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Z\u0142ota era \u017cydowskich firm<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Jednym z najciekawszych zabytk\u00f3w, przypominaj\u0105cym o gospodarczej z\u0142otej erze spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej K\u0142odzka, jest przedwojenny dom handlowy Gustava Gl\u00fccksmana, kt\u00f3ry znajduje si\u0119 przy centralnie po\u0142o\u017conym pl. Boles\u0142awa Chrobrego 19.<\/strong> To jeden z pierwszych dom\u00f3w handlowych w K\u0142odzku, za\u0142o\u017cony jeszcze pod koniec XIX wieku. Nie tylko na \u015al\u0105sku by\u0142 to okres wielkiego rozwoju dom\u00f3w towarowych, a w wielu miastach wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich by\u0142a prowadzona w\u0142a\u015bnie przez \u017cydowskich kupc\u00f3w. W ka\u017cdym mie\u015bcie regionu znajdowa\u0142 si\u0119 przynajmniej jeden taki dom, w kt\u00f3rym mo\u017cna by\u0142o naby\u0107 \u015bwietnej jako\u015bci artyku\u0142y tekstylne, wyposa\u017cenie domu lub po\u017c\u0105dane towary kolonialne. U Gl\u00fccksmana sprzedawano m.in. wysokiej klasy odzie\u017c oraz galanteri\u0119. Jego dom handlowy cieszy\u0142 si\u0119 ogromnym powodzeniem, dlatego ju\u017c kilka lat po otwarciu w\u0142a\u015bciciel zdecydowa\u0142 si\u0119 zakupi\u0107 s\u0105siaduj\u0105c\u0105 kamienic\u0119 i w ten spos\u00f3b dwukrotnie powi\u0119kszy\u0142 sw\u00f3j sklep. Zakupy robili w nim zar\u00f3wno k\u0142odzcy mieszczanie, jak i ci przybywaj\u0105cy z okolicznych miasteczek. Podczas wyw\u0142aszczania \u017cydowskich maj\u0105tk\u00f3w w latach 30. Niemcy odebrali Gl\u00fccksmanowi jego dom handlowy. Kupiec wraz z \u017con\u0105 zostali zamordowani w 1942 roku.<\/p>

Jednym z r\u00f3wnie interesuj\u0105cych zabytk\u00f3w \u015bwiadcz\u0105cych o dzia\u0142alno\u015bci \u017byd\u00f3w w K\u0142odzku jest poka\u017any budynek zlokalizowany przy zbiegu ulic Czeskiej i Browarnej.<\/strong> W 1860 roku dwaj fabrykanci, Robert Schweizer i Carl Brieger, otworzyli w nim wytw\u00f3rni\u0119 alkoholi. Jedno z najwi\u0119kszych przedsi\u0119biorstw w ca\u0142ym mie\u015bcie cieszy\u0142o si\u0119 powodzeniem nie tylko na arenie lokalnej i pr\u0119\u017cnie rozwija\u0142o si\u0119 w kolejnych dekadach. Przy fabryce dzia\u0142a\u0142 sklep firmowy, w kt\u00f3rym mo\u017cna by\u0142o naby\u0107 spirytus i likiery. Zaopatrywa\u0142 on gospodarstwa domowe tak\u017ce w w\u00f3dk\u0119 zbo\u017cow\u0105, rum, ocet, soki i przetwory owocowe, wino oraz papierosy \u2013 nietrudno si\u0119 domy\u015bli\u0107, \u017ce wyroby Schweizera i Briegera cieszy\u0142y si\u0119 naprawd\u0119 du\u017cym zainteresowaniem. Niestety proces wyw\u0142aszczania \u017byd\u00f3w dotkn\u0105\u0142 tak\u017ce i to przedsi\u0119biorstwo \u2013 w\u0142a\u015bciciele musieli odda\u0107 maj\u0105tek za bezcen na rzecz Niemc\u00f3w. Dzi\u015b kamienica jest odrestaurowana, ale niewiele os\u00f3b wie, \u017ce jest to wa\u017cny element miejskiej tkanki \u015bwiadcz\u0105cy o wielkim \u017cydowskim dziedzictwie.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/a>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/a>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/a>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t<\/path><\/svg>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t<\/path><\/svg>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

S\u0142odycz likieru, gorycz piwa\n<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Przyk\u0142adem przedwojennej gospodarczej prosperity by\u0142 tak\u017ce zak\u0142ad przetw\u00f3rstwa u zbiegu obecnych ulic \u015al\u0105skiej i Moniuszki. \u017bydowski fabrykant Hermann May zakupi\u0142 dawny browar i produkowa\u0142 w nim likiery, galaretki, d\u017cemy i soki owocowe. Jednym z flagowych produkt\u00f3w fabryki Pod Ksi\u0119\u017cycem by\u0142 likier r\u00f3\u017cany K\u0142odzka R\u00f3\u017ca, kt\u00f3ry cieszy\u0142 si\u0119 ogromn\u0105 popularno\u015bci\u0105.<\/strong> W latach 30. nazi\u015bci zmusili rodzin\u0119 do sprzeda\u017cy maj\u0105tku na rzecz niemieckiego przedsi\u0119biorcy. Z kolei hotel Glatzer Hof przy obecnej ul. Po\u0142abskiej 5 zarz\u0105dzany by\u0142 przez \u017cydowsk\u0105 rodzin\u0119 Ascher\u00f3w. Prowadzili oni w XIX wieku tak\u017ce browar (mieszcz\u0105cy si\u0119 obok), kt\u00f3ry sprzedali wspomnianej wcze\u015bniej rodzinie May. Nowoczesny i luksusowy hotel wybudowany na pocz\u0105tku XX wieku zach\u0119ca\u0142 maj\u0119tnych podr\u00f3\u017cnych do noclegu, jak r\u00f3wnie\u017c kusi\u0142 mieszka\u0144c\u00f3w K\u0142odzka do sp\u0119dzania w nim czasu.<\/strong> W budynku mie\u015bci\u0142y si\u0119 znakomita restauracja oraz sala widowiskowa, by\u0142o to miejsce kameralnych spotka\u0144 i wielkich przyj\u0119\u0107. Hotel, jak i s\u0105siaduj\u0105ca z nim fabryka, przetrwa\u0142y wojn\u0119 w dobrym stanie. Dzi\u0119ki temu, \u017ce k\u0142odzka architektura nie ucierpia\u0142a znacz\u0105co w czasie wojny, wiele zabytk\u00f3w dziedzictwa \u017cydowskiego jest tu wci\u0105\u017c na wyci\u0105gni\u0119cie r\u0119ki.<\/strong><\/p>

Z kolei na k\u0142odzkim Rynku, w kamienicy pod numerem 5, mie\u015bci\u0142a si\u0119 apteka Pod Z\u0142otym Jeleniem, kt\u00f3r\u0105 od pocz\u0105tku XX wieku prowadzi\u0142 Max Lewy, a s\u0142yn\u0119\u0142a ona z oryginalnej receptury i produkcji balsamu jerozolimskiego. Natomiast w kamienicy numer 10 przez lata dzia\u0142a\u0142 sklep wielobran\u017cowy Georga Loewy\u2019ego, w kt\u00f3rym mo\u017cna by\u0142o naby\u0107 zar\u00f3wno galanteri\u0119 i wyroby sk\u00f3rzane, jak i zabawki oraz naczynia, porcelan\u0119 i artyku\u0142y gospodarstwa domowego. Jak wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u017cydowskich sklep\u00f3w, tak\u017ce i ten biznes pad\u0142 ofiar\u0105 pogromu Kristallnacht 9 listopada 1938 roku, kiedy to boj\u00f3wki nazistowskie wybija\u0142y szyby w witrynach \u017cydowskich sklep\u00f3w.<\/strong> Brunatny proceder z K\u0142odzka zosta\u0142 uwieczniony na zdj\u0119ciu \u2013 co jest prawdziw\u0105 rzadko\u015bci\u0105. To w\u0142a\u015bnie od pot\u0142uczonego szk\u0142a witryn sklepowych nadano nazw\u0119 og\u00f3lnokrajowemu pogromowi Kristallnacht, kt\u00f3ry rozpocz\u0105\u0142 okres centralnie podsycanego, agresywnego i nieskr\u0119powanego ataku na \u017byd\u00f3w.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/a>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/a>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/a>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t<\/path><\/svg>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t<\/path><\/svg>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Unicestwienie spo\u0142eczno\u015bci<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Jeszcze pod koniec XIX wieku w K\u0142odzku mieszka\u0142o oko\u0142o stu \u017byd\u00f3w \u2013 cho\u0107 nie by\u0142a to grupa liczna, to mia\u0142a wp\u0142yw na gospodarczy rozw\u00f3j miasta. Gdy nazi\u015bci wprowadzali pierwsze anty\u017cydowskie prawa, wielu z k\u0142odzkich \u017byd\u00f3w wyemigrowa\u0142o.<\/strong> Jednak ci, kt\u00f3rzy nie zdo\u0142ali tego zrobi\u0107 przed wybuchem wojny, a szacuje si\u0119, \u017ce by\u0142o ich oko\u0142o czterdziestu, zostali zamordowani podczas Zag\u0142ady.<\/strong> Przez K\u0142odzko przeje\u017cd\u017ca\u0142y tak\u017ce transporty tysi\u0119cy \u017byd\u00f3w wioz\u0105ce ich z zachodniej Europy do gett i oboz\u00f3w \u015bmierci. W kwietniu 1942 roku tras\u0105 przez K\u0142odzko wieziono tysi\u0105c austriackich \u017byd\u00f3w do getta we W\u0142odawie, sk\u0105d p\u00f3\u017aniej deportowano ich do obozu zag\u0142ady w Sobiborze. K\u0142odzkich \u017byd\u00f3w tak\u017ce wywo\u017cono do oboz\u00f3w przej\u015bciowych oraz koncentracyjnych i do oboz\u00f3w \u015bmierci. Dolno\u015bl\u0105skie spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskie zosta\u0142y w ten spos\u00f3b unicestwione, a odnowa \u017cycia mog\u0142a odby\u0107 si\u0119 dopiero po kapitulacji Trzeciej Rzeszy.<\/strong><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/a>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/a>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/a>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t<\/path><\/svg>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t<\/path><\/svg>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Nowe \u017cycie polskich \u017byd\u00f3w<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Jak do wielu dolno\u015bl\u0105skich miast, tak\u017ce i do K\u0142odzka po wojnie przyje\u017cd\u017cali polscy \u017bydzi Ocalali z Zag\u0142ady.<\/strong> W niedalekiej odleg\u0142o\u015bci mie\u015bci\u0142 si\u0119 ob\u00f3z pracy Ludwigsdorf, w kt\u00f3rym pod koniec wojny wi\u0119zione by\u0142y g\u0142\u00f3wnie \u017byd\u00f3wki, kt\u00f3re po wyzwoleniu udawa\u0142y si\u0119 do okolicznych miast. W\u0142adze centralne kierowa\u0142y te\u017c na ziemi\u0119 k\u0142odzk\u0105 transporty repatriacyjne z Ocala\u0142ymi \u017bydami. K\u0142odzko by\u0142o dla nich dobrym domem, gdy\u017c nie ucierpia\u0142o w wyniku dzia\u0142a\u0144 wojennych tak jak G\u0142og\u00f3w czy Wroc\u0142aw. Jednocze\u015bnie nie by\u0142o a\u017c tak atrakcyjnym miejscem zamieszkania, jak Dzier\u017coni\u00f3w, Bielawa czy Wa\u0142brzych. Rok po zako\u0144czeniu wojny w mie\u015bcie osiedli\u0142o si\u0119 prawie trzy i p\u00f3\u0142 tysi\u0105ca \u017byd\u00f3w (\u0142\u0105cznie na Dolnym \u015al\u0105sku przebywa\u0142o ich ju\u017c niemal sto tysi\u0119cy). Powstawa\u0142y komitety i organizacje \u017cydowskie dzia\u0142aj\u0105ce przede wszystkim na rzecz pomocy Ocala\u0142ym, ale tak\u017ce w celu odbudowy i nowej organizacji \u017cycia \u017cydowskiego. Istnia\u0142a szko\u0142a \u017cydowska prowadzona w jidysz, liczne sp\u00f3\u0142dzielnie, kt\u00f3re dawa\u0142y zatrudnienie dziesi\u0105tkom \u017byd\u00f3w, jak r\u00f3wnie\u017c plac\u00f3wki o charakterze kulturalnym i opieku\u0144czym, a tak\u017ce \u017c\u0142obek, \u015bwietlica i schronisko. Wiele z organizacji funkcjonowa\u0142o do ko\u0144ca lat 40., poniewa\u017c p\u00f3\u017aniej \u2013 wskutek drastycznej zmiany polityki partii \u2013 instytucje \u017cydowskie upa\u0144stwowiono, a funkcjonowa\u0107 mog\u0142y jedynie Towarzystwo Spo\u0142eczno-Kulturalne \u017byd\u00f3w oraz Kongregacja Wyznania Moj\u017ceszowego. Wielu \u017byd\u00f3w decydowa\u0142o si\u0119 jednak na emigracj\u0119 nawet przed zaostrzeniem polityki w\u0142adz komunistycznych. Intryguj\u0105cym faktem jest to, \u017ce do K\u0142odzka po wojnie przyjecha\u0142o tak\u017ce kilkudziesi\u0119ciu niemieckich \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rym pocz\u0105tkowo wydano specjalne za\u015bwiadczenia (aby nie byli traktowani jako wrogowie \u2013 Niemcy), jednak p\u00f3\u017aniej w\u0142adze zdecydowa\u0142y o odmowie wydawania takich dokument\u00f3w, patrz\u0105c na nich w\u0142a\u015bnie przez pryzmat niemieckiego obywatelstwa, wi\u0119c grupa ta zosta\u0142a zmuszona do opuszczenia terytorium Polski.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/a>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/a>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/a>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t<\/path><\/svg>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t<\/path><\/svg>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Pomi\u0119dzy \u015bwiatami<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

K\u0142odzko, dzi\u0119ki po\u0142o\u017ceniu przy granicy, sta\u0142o si\u0119 jednym z o\u015brodk\u00f3w \u017cydowskiej emigracji. Dlatego te\u017c znaczna cz\u0119\u015b\u0107 przybywaj\u0105cych tu \u017byd\u00f3w zatrzyma\u0142a si\u0119 tu tylko przej\u015bciowo, w drodze do kraju docelowego.<\/strong> Dzia\u0142a\u0142a tu organizacja Bricha, kt\u00f3ra pomaga\u0142a w ucieczce przez granic\u0119, dotarciu do kraj\u00f3w Europy Zachodniej, a potem, w wielu przypadkach, do Brytyjskiego Mandatu Palestyny. Ponadto zaostrzaj\u0105ce si\u0119 napi\u0119cia spo\u0142eczno-polityczne sprzyja\u0142y decyzji o wyje\u017adzie, przez co \u017cydowska spo\u0142eczno\u015b\u0107 k\u0142odzka sukcesywnie mala\u0142a. Lata komunizmu zdecydowanie przypiecz\u0119towa\u0142y upadek dziesi\u0105tek polskich spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskich, w tym tak\u017ce k\u0142odzkiej. W latach siedemdziesi\u0105tych sytuacja by\u0142a na tu tyle z\u0142a, \u017ce zamkni\u0119to k\u0142odzkie Towarzystwo Spo\u0142eczno-Kulturalne \u017byd\u00f3w. Nawet p\u00f3\u017aniejsze procesy demokratyczne po upadku komunizmu nie odwr\u00f3ci\u0142y tej tendencji \u2013 wielu przedstawicieli spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej wyjecha\u0142o albo za granic\u0119, albo do wi\u0119kszych polskich miast.<\/p>

\u00a0<\/p>

Dzi\u0119kuj\u0119 Malwinie Tuchendler za oprowadzanie po K\u0142odzku<\/i><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Poznaj wi\u0119cej historii:<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

K\u0142odzko \u017bydzi zamieszkiwali K\u0142odzko ju\u017c w \u015bredniowieczu \u2013 pocz\u0105tek ich obecno\u015bci w mie\u015bcie datuje si\u0119 na XIV wiek. Wtedy te\u017c istnia\u0142 tu cmentarz \u017cydowski, zlokalizowany na rogu obecnych ulic Czeskiej i Armii Krajowej. Niestety, podobnie jak w dziesi\u0105tkach innych miejsc, zosta\u0142 zr\u00f3wnany z ziemi\u0105 po tym, jak \u017byd\u00f3w wyp\u0119dzono z miasta. Los k\u0142odzkiej gminy \u017cydowskiej […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2283,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[30],"tags":[],"class_list":["post-2176","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-towns"],"acf":[],"yoast_head":"\nK\u0142odzko - \u017bydowski Dolny \u015al\u0105sk<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/towns\/klodzko\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"K\u0142odzko - \u017bydowski Dolny \u015al\u0105sk\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"K\u0142odzko \u017bydzi zamieszkiwali K\u0142odzko ju\u017c w \u015bredniowieczu \u2013 pocz\u0105tek ich obecno\u015bci w mie\u015bcie datuje si\u0119 na XIV wiek. Wtedy te\u017c istnia\u0142 tu cmentarz \u017cydowski, zlokalizowany na rogu obecnych ulic Czeskiej i Armii Krajowej. Niestety, podobnie jak w dziesi\u0105tkach innych miejsc, zosta\u0142 zr\u00f3wnany z ziemi\u0105 po tym, jak \u017byd\u00f3w wyp\u0119dzono z miasta. Los k\u0142odzkiej gminy \u017cydowskiej […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/towns\/klodzko\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"\u017bydowski Dolny \u015al\u0105sk\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-11-24T13:12:51+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-10-14T08:13:29+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Czlonkowie-Haszomer-Hacair-w-1946-roku_Yad-Vashem.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1000\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"665\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin_th_dolnyzyd\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin_th_dolnyzyd\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"1 minute\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/towns\\\/klodzko\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/towns\\\/klodzko\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"admin_th_dolnyzyd\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/d4b8d3e8ddf348ed1aa79efae7405218\"},\"headline\":\"K\u0142odzko\",\"datePublished\":\"2025-11-24T13:12:51+00:00\",\"dateModified\":\"2026-10-14T08:13:29+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/towns\\\/klodzko\\\/\"},\"wordCount\":2104,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/towns\\\/klodzko\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/11\\\/Czlonkowie-Haszomer-Hacair-w-1946-roku_Yad-Vashem.jpg\",\"articleSection\":[\"Towns\"],\"inLanguage\":\"en\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/towns\\\/klodzko\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/towns\\\/klodzko\\\/\",\"name\":\"K\u0142odzko - \u017bydowski Dolny \u015al\u0105sk\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/towns\\\/klodzko\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/towns\\\/klodzko\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/11\\\/Czlonkowie-Haszomer-Hacair-w-1946-roku_Yad-Vashem.jpg\",\"datePublished\":\"2025-11-24T13:12:51+00:00\",\"dateModified\":\"2026-10-14T08:13:29+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/towns\\\/klodzko\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/towns\\\/klodzko\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/towns\\\/klodzko\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/11\\\/Czlonkowie-Haszomer-Hacair-w-1946-roku_Yad-Vashem.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/11\\\/Czlonkowie-Haszomer-Hacair-w-1946-roku_Yad-Vashem.jpg\",\"width\":1000,\"height\":665},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/towns\\\/klodzko\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en-gb\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"K\u0142odzko\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/\",\"name\":\"\u017bydowski Dolny \u015al\u0105sk\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/#organization\",\"name\":\"\u017bydowski Dolny \u015al\u0105sk\",\"url\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/10\\\/zydowski-dolny-slask-logo.svg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/10\\\/zydowski-dolny-slask-logo.svg\",\"width\":153,\"height\":50,\"caption\":\"\u017bydowski Dolny \u015al\u0105sk\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/d4b8d3e8ddf348ed1aa79efae7405218\",\"name\":\"admin_th_dolnyzyd\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/7430f171311e4e6b3f374424351dbdcd34c8fdeebc5936cb0ecbc93d03dda94d?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/7430f171311e4e6b3f374424351dbdcd34c8fdeebc5936cb0ecbc93d03dda94d?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/7430f171311e4e6b3f374424351dbdcd34c8fdeebc5936cb0ecbc93d03dda94d?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"admin_th_dolnyzyd\"},\"sameAs\":[\"http:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/author\\\/admin_th_dolnyzyd\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"K\u0142odzko - \u017bydowski Dolny \u015al\u0105sk","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/towns\/klodzko\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"K\u0142odzko - \u017bydowski Dolny \u015al\u0105sk","og_description":"K\u0142odzko \u017bydzi zamieszkiwali K\u0142odzko ju\u017c w \u015bredniowieczu \u2013 pocz\u0105tek ich obecno\u015bci w mie\u015bcie datuje si\u0119 na XIV wiek. Wtedy te\u017c istnia\u0142 tu cmentarz \u017cydowski, zlokalizowany na rogu obecnych ulic Czeskiej i Armii Krajowej. Niestety, podobnie jak w dziesi\u0105tkach innych miejsc, zosta\u0142 zr\u00f3wnany z ziemi\u0105 po tym, jak \u017byd\u00f3w wyp\u0119dzono z miasta. Los k\u0142odzkiej gminy \u017cydowskiej […]","og_url":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/towns\/klodzko\/","og_site_name":"\u017bydowski Dolny \u015al\u0105sk","article_published_time":"2025-11-24T13:12:51+00:00","article_modified_time":"2026-10-14T08:13:29+00:00","og_image":[{"width":1000,"height":665,"url":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Czlonkowie-Haszomer-Hacair-w-1946-roku_Yad-Vashem.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"admin_th_dolnyzyd","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin_th_dolnyzyd","Est. reading time":"1 minute"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/towns\/klodzko\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/towns\/klodzko\/"},"author":{"name":"admin_th_dolnyzyd","@id":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/#\/schema\/person\/d4b8d3e8ddf348ed1aa79efae7405218"},"headline":"K\u0142odzko","datePublished":"2025-11-24T13:12:51+00:00","dateModified":"2026-10-14T08:13:29+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/towns\/klodzko\/"},"wordCount":2104,"publisher":{"@id":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/towns\/klodzko\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Czlonkowie-Haszomer-Hacair-w-1946-roku_Yad-Vashem.jpg","articleSection":["Towns"],"inLanguage":"en"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/towns\/klodzko\/","url":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/towns\/klodzko\/","name":"K\u0142odzko - \u017bydowski Dolny \u015al\u0105sk","isPartOf":{"@id":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/towns\/klodzko\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/towns\/klodzko\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Czlonkowie-Haszomer-Hacair-w-1946-roku_Yad-Vashem.jpg","datePublished":"2025-11-24T13:12:51+00:00","dateModified":"2026-10-14T08:13:29+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/towns\/klodzko\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/towns\/klodzko\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en","@id":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/towns\/klodzko\/#primaryimage","url":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Czlonkowie-Haszomer-Hacair-w-1946-roku_Yad-Vashem.jpg","contentUrl":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Czlonkowie-Haszomer-Hacair-w-1946-roku_Yad-Vashem.jpg","width":1000,"height":665},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/towns\/klodzko\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en-gb\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"K\u0142odzko"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/#website","url":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/","name":"\u017bydowski Dolny \u015al\u0105sk","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/#organization","name":"\u017bydowski Dolny \u015al\u0105sk","url":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en","@id":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/zydowski-dolny-slask-logo.svg","contentUrl":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/zydowski-dolny-slask-logo.svg","width":153,"height":50,"caption":"\u017bydowski Dolny \u015al\u0105sk"},"image":{"@id":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/#\/schema\/person\/d4b8d3e8ddf348ed1aa79efae7405218","name":"admin_th_dolnyzyd","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/7430f171311e4e6b3f374424351dbdcd34c8fdeebc5936cb0ecbc93d03dda94d?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/7430f171311e4e6b3f374424351dbdcd34c8fdeebc5936cb0ecbc93d03dda94d?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/7430f171311e4e6b3f374424351dbdcd34c8fdeebc5936cb0ecbc93d03dda94d?s=96&d=mm&r=g","caption":"admin_th_dolnyzyd"},"sameAs":["http:\/\/zydowskidolnyslask.pl"],"url":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/author\/admin_th_dolnyzyd\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2176","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2176"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2176\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2366,"href":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2176\/revisions\/2366"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2283"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2176"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2176"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2176"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}