{"id":1943,"date":"2026-10-12T11:19:25","date_gmt":"2026-10-12T09:19:25","guid":{"rendered":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/?p=1943"},"modified":"2026-10-14T10:07:22","modified_gmt":"2026-10-14T08:07:22","slug":"lesna","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/towns\/lesna\/","title":{"rendered":"Le\u015bna"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Le\u015bna<\/h1>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Marta Ma\u0107kowiak<\/p>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Le\u015bna, przed 1945 rokiem znana jako Marklissa, nie ma tak d\u0142ugiej i rozwini\u0119tej historii<\/strong>
spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej jak inne dolno\u015bl\u0105skie miasta. Mimo to obecno\u015b\u0107 \u017byd\u00f3w odegra\u0142a tu<\/strong>
r\u00f3wnie wa\u017cn\u0105 rol\u0119. Od po\u0142owy XIX wieku z miejscowo\u015bci\u0105 zwi\u0105zane by\u0142y przede wszystkim<\/strong>
trzy rodziny: Wollerowie, Cohnowie i Kauffmannowie, kt\u00f3re w znacz\u0105cy spos\u00f3b wp\u0142yn\u0119\u0142y<\/strong>
na histori\u0119 Le\u015bnej.<\/strong><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t

Samson Woller<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Niezwykle wa\u017cn\u0105 postaci\u0105 w historii miasta by\u0142 Samson Woller, wspominany tak\u017ce w <\/strong>artykule o Boles\u0142awcu. To w\u0142a\u015bnie w Le\u015bnej rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 jego imponuj\u0105ca kariera w <\/strong>przemy\u015ble w\u0142\u00f3kienniczym, kt\u00f3ra z czasem uczyni\u0142a go jednym z najwa\u017cniejszych <\/strong>niemieckich przedsi\u0119biorc\u00f3w tej bran\u017cy w drugiej po\u0142owie XIX wieku.<\/strong><\/p>

Samson Woller urodzi\u0142 si\u0119 28 maja 1819 roku w Twardog\u00f3rze w \u017cydowskiej rodzinie jako syn handlarza we\u0142n\u0105 i sk\u00f3rami L\u00f6bela Wollera i Marii. W latach 40. XIX wieku Samson wyjecha\u0142 do Wielkiej Brytanii, aby zdoby\u0107 wiedz\u0119 i do\u015bwiadczenie w przemy\u015ble w\u0142\u00f3kienniczym. W Bradford prowadzi\u0142 prz\u0119dzalni\u0119 czesankow\u0105, a kilka lat p\u00f3\u017aniej opatentowa\u0142 rozwi\u0105zanie, kt\u00f3re znacz\u0105co usprawni\u0142o dzia\u0142anie maszyn tkackich. W 1855 roku Samson wr\u00f3ci\u0142 do Prus i razem z bra\u0107mi Fabianem i Robertem zakupi\u0142 za\u0142o\u017cony w 1833 roku przez berli\u0144sk\u0105 sp\u00f3\u0142k\u0119 \u201eMaier &amp; L\u00f6we\u201d, niedzia\u0142aj\u0105cy ju\u017c zak\u0142ad produkcji tkanin bawe\u0142nianych w Le\u015bnej. Wzoruj\u0105c si\u0119 na angielskich fabrykach, Wollerowie przekszta\u0142cili j\u0105 w nowoczesn\u0105 tkalni\u0119 nosz\u0105c\u0105 nazw\u0119 Gebr\u00fcder Woller. Jako pierwsza w Niemczech wytwarza\u0142a ona tward\u0105 prz\u0119dz\u0119 czesankow\u0105 i wykorzystywa\u0142a j\u0105 do produkcji tkanin. Rozw\u00f3j przedsi\u0119biorstwa post\u0119powa\u0142 w imponuj\u0105cym tempie. Po kilku latach w zak\u0142adzie by\u0142o ju\u017c dwie\u015bcie krosien, a w 1864 liczba wzros\u0142a do czterystu czterdziestu.<\/p>

W 1873 roku Woller otworzy\u0142 fili\u0119 w Boles\u0142awcu. W 1888 roku firma braci Woller przekszta\u0142ci\u0142a si\u0119 w A.G. Concordia Spinnerei und Weberei (Concordia \u2013 Prz\u0119dzalnia i Tkalnia Sp\u00f3\u0142ka Akcyjna). Samson zmieni\u0142 wiar\u0119 na protestantyzm i w 1866 roku po\u015blubi\u0142 w Wiesbaden ewangeliczk\u0119 Antonin\u0105 R\u00f6sler, z kt\u00f3r\u0105 doczeka\u0142 si\u0119 dw\u00f3ch c\u00f3rek: Heleny, p\u00f3\u017aniejszej \u017cony hrabiego Leopolda von Zieten, i Ottilie, p\u00f3\u017aniejszej ksi\u0119\u017cnej Druckiej-Lubeckiej. W mi\u0119dzyczasie naby\u0142 dwa maj\u0105tki w Wielkopolsce: D\u0142o\u0144 i Smolice. Woller by\u0142 r\u00f3wnie\u017c znany ze swojej dzia\u0142alno\u015bci dobroczynnej. W 1869 roku za\u0142o\u017cy\u0142 fundacj\u0119 dla ubogich kobiet z Le\u015bnej i okolic, a rok p\u00f3\u017aniej ufundowa\u0142 organy znajduj\u0105ce si\u0119 w\u00f3wczas w
ewangelickim, a dzi\u015b katolickim ko\u015bciele pod wezwaniem Chrystusa Kr\u00f3la. Samson za\u0142o\u017cy\u0142
tak\u017ce w Le\u015bnej fundacj\u0119, kt\u00f3ra mia\u0142a wspiera\u0107 jego by\u0142ych, niezdolnych do pracy pracownik\u00f3w: robotnik\u00f3w, urz\u0119dnik\u00f3w oraz osierocone dzieci.<\/p>

Jedna c\u00f3rka, Helene po\u015blubi\u0142a hrabiego Leopolda Klemensa Ernsta Friedricha Hubertusa Ludwiga von Zietena, z kt\u00f3rym zamieszka\u0142a w maj\u0105tku w Smolicach. Zmar\u0142a w 1949 roku w Berlinie, jednak w 1975 roku jej prochy przeniesiono do krypty ko\u015bcio\u0142a w Smolicach, gdzie spocz\u0119\u0142y obok trumny m\u0119\u017ca. Druga, Ottilie, wysz\u0142a za ksi\u0119cia Franciszka Ksawerego Druckiego-Lubeckiego, a swatk\u0105 pary by\u0142a Maria Czartoryska. Mieszkali w maj\u0105tku w D\u0142oni, kt\u00f3r\u0105 Ottilie otrzyma\u0142a w spadku po ojcu i kt\u00f3rym po \u015bmierci m\u0119\u017ca w 1918 roku zarz\u0105dza\u0142a do pocz\u0105tku II wojny \u015bwiatowej. Zmar\u0142a w 1952 roku i zosta\u0142a pochowana na cmentarzu parafialnym w Ursberg w Bawarii. \u017badna z si\u00f3str nie doczeka\u0142a si\u0119
biologicznego potomstwa.<\/p>

Samson zmar\u0142 25 listopada 1900 roku w wieku 82 lat i zosta\u0142 pochowany w mauzoleum Woller\u00f3w w Le\u015bnej, kt\u00f3re pierwotnie mia\u0142o zosta\u0107 zbudowane w Boles\u0142awcu. Imponuj\u0105ca kaplica, zaprojektowana przez wybitnego wroc\u0142awskiego architekta Carla L\u00fcdeckego, zosta\u0142a wzniesiona ju\u017c w 1883 roku. Budowla by\u0142a niezwykle bogato zdobiona i po\u0142o\u017cona na wzniesieniu, z kt\u00f3rego rozci\u0105ga\u0142 si\u0119 romantyczny widok na ca\u0142\u0105 Le\u015bn\u0105. Spocz\u0119li tam Samson, jego \u017cona i prawdopodobnie syn. Po wojnie mauzoleum zosta\u0142o zdewastowane, p\u00f3\u017aniej traktowane by\u0142o przez mieszka\u0144c\u00f3w Le\u015bnej jako miejsce spotka\u0144 i spacer\u00f3w, do dzi\u015b wspominane z sentymentem.<\/p>

Mi\u0119dzy 1913 a 1927 rokiem le\u015bnia\u0144skie zak\u0142ady Concordia uruchomi\u0142y kolejne filie: w Ko\u015bcielnikach \u015arednich, Bogatyni, Biedrzychowicach ko\u0142o Olszyny i Markocicach. W czasie I wojny \u015bwiatowej tkalnie produkowa\u0142y mi\u0119dzy innymi banda\u017ce, a w Ko\u015bcielnikach wstawiono tokarki i produkowano granaty.
W 1925 roku przeprowadzono gruntown\u0105 modernizacj\u0119 fabryki, a obok tkanin we\u0142nianych i bawe\u0142nianych rozpocz\u0119to produkcj\u0119 tkanin wiskozowych. W okresie II wojny
\u015bwiatowej w pobli\u017cu Le\u015bnej, w Baworowie i Mi\u0142oszowie, utworzono filie obozu koncentracyjnego Gross-Rosen. Pocz\u0105tkowo w zak\u0142adach produkowano materia\u0142y na mundury, jednak z czasem do Le\u015bnej przeniesiono r\u00f3wnie\u017c produkcj\u0119 metalow\u0105 na potrzeby Luftwaffe, w kt\u00f3rej wykorzystywano wi\u0119\u017ani\u00f3w, g\u0142\u00f3wnie je\u0144c\u00f3w radzieckich, do pracy mi\u0119dzy innymi przy dr\u0105\u017ceniu sztolni w okolicy. W 1943 roku na terenie zak\u0142ad\u00f3w Concordia produkowano tak\u017ce cz\u0119\u015bci do pocisk\u00f3w lataj\u0105cych V1. Dwudziestego lipca 1945 roku fabryka zosta\u0142a ponownie uruchomiona jako Pa\u0144stwowe Zak\u0142ady Concordia, wznawiaj\u0105c produkcj\u0119 tkanin. W kolejnych latach zak\u0142ad by\u0142 rozbudowywany i modernizowany, staj\u0105c si\u0119 jednym z najwi\u0119kszych pracodawc\u00f3w w regionie oraz wa\u017cnym o\u015brodkiem rozwoju Le\u015bnej. Pocz\u0105tkowo w jego sk\u0142ad wchodzi\u0142y r\u00f3wnie\u017c filie w Baworowie, Biedrzychowicach, Grabiszycach, Ko\u015bcielnikach i Pobiednej, daj\u0105c pocz\u0105tek p\u00f3\u017aniejszej \u201eFatmie\u201d W 1972 roku przedsi\u0119biorstwo przyj\u0119\u0142o nazw\u0119 Zak\u0142ady
Przemys\u0142u Jedwabniczego \u201eDolwis\u201d i rozpocz\u0119\u0142o eksport swoich wyrob\u00f3w. Kryzys gospodarczy lat dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych przyni\u00f3s\u0142 spadek produkcji i zatrudnienia. Mimo prywatyzacji w 1994 roku oraz dalszych inwestycji od 2010 roku dzia\u0142alno\u015b\u0107 by\u0142a stopniowo wygaszana, a w 2011 roku og\u0142oszono upad\u0142o\u015b\u0107 zak\u0142adu. Na prze\u0142omie 2015 i 2016 roku teren fabryki wykupi\u0142a gmina Le\u015bna, w celu zabezpieczenia go przed post\u0119puj\u0105c\u0105 dewastacj\u0105.<\/p>

Obecnie gmina prowadzi etapow\u0105 rewitalizacj\u0119 terenu, zak\u0142adaj\u0105c zachowanie i adaptacj\u0119 najcenniejszych historycznych obiekt\u00f3w, rozbi\u00f3rk\u0119 najbardziej zniszczonych hal oraz stworzenie nowej przestrzeni us\u0142ugowej i rekreacyjnej. Cz\u0119\u015b\u0107 nieruchomo\u015bci jest wystawiona na sprzeda\u017c. Pozosta\u0142o\u015bci dawnego kompleksu fabrycznego znajduj\u0105 si\u0119 przy dzisiejszej ulicy Elizy Orzeszkowej. Pod numerem 14 zachowa\u0142a si\u0119 okaza\u0142a willa, przed II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 znana jako Villa Concordia, kt\u00f3ra obecnie jest wystawiona na sprzeda\u017c. \u015alady rodziny Woller\u00f3w odnale\u017a\u0107 mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c w Smolniku, gdzie zachowa\u0142 si\u0119 ufundowany przez nich dawny sierociniec (obecnie M\u0142odzie\u017cowy O\u015brodek Socjoterapii) oraz ruiny ich rodzinnej rezydencji.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/a>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/a>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/a>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t<\/path><\/svg>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t<\/path><\/svg>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Cohnowie<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Z Le\u015bn\u0105 zwi\u0105zana by\u0142a tak\u017ce rodzina Cohn\u00f3w. Dwudziestego drugiego lutego 1877 roku w \u017cydowskiej rodzinie urodzi\u0142 si\u0119 Ludwig Cohn.<\/strong> By\u0142 synem pochodz\u0105cego z Grodkowa (niem. Grottkau) kupca Adolfa Cohna oraz Liny z domu Schall, kt\u00f3rzy pobrali si\u0119 5 maja 1874 roku w Bytomiu. Ju\u017c wtedy para mieszka\u0142a w Le\u015bnej, tak bowiem odnotowano w akcie \u015blubu.<\/p>

W wieku siedmiu lat Ludwig straci\u0142 wzrok, ale nie przeszkodzi\u0142o mu to w zdobywaniu wiedzy. Pocz\u0105tkowo ucz\u0119szcza\u0142 do szko\u0142y podstawowej przy Zak\u0142adzie dla Niewidomych Bienera w Lipsku, gdzie mieszkali jego dziadkowie. Od 1889 roku uczy\u0142 si\u0119 w gimnazjum humanistycznym w Lubaniu. Po zdaniu matury rozpocz\u0105\u0142 studia na Uniwersytecie w Lipsku, gdzie studiowa\u0142 filozofi\u0119, literatur\u0119,
pedagogik\u0119, ekonomi\u0119 oraz polityk\u0119 spo\u0142eczn\u0105. Czwarty semestr kontynuowa\u0142 na Uniwersytecie Berli\u0144skim, gdzie uzyska\u0142 stopie\u0144 doktora filozofii. Nast\u0119pnie rozpocz\u0105\u0142 studia prawnicze na Uniwersytecie Wroc\u0142awskim, kt\u00f3re tak\u017ce uko\u0144czy\u0142 doktoratem w 1922 roku. W 1903 roku we Wroc\u0142awiu po\u015blubi\u0142 Ros\u0119 Hartstein, starsz\u0105 od niego o sze\u015b\u0107 lat. Ma\u0142\u017ce\u0144stwo zako\u0144czy\u0142o si\u0119 rozwodem ju\u017c po dw\u00f3ch latach. W 1910 roku ponownie stan\u0105\u0142 na \u015blubnym kobiercu we Wroc\u0142awiu, po\u015blubiaj\u0105c Hedwig Riesenfeld.<\/p>

W latach 1915\u20131922 pracowa\u0142 jako doradca zawodowy i pe\u0142nomocnik do spraw niewidomych w G\u0142\u00f3wnym Urz\u0119dzie Opieki nad Inwalidami Wojennymi. W 1915 roku za\u0142o\u017cy\u0142 we Wroc\u0142awiu \u015al\u0105sk\u0105 Bibliotek\u0119 dla Niewidomych. W 1920 roku osiedli\u0142 si\u0119 na sta\u0142e we Wroc\u0142awiu, gdzie stworzy\u0142 prywatny instytut edukacyjny oraz Biuro Po\u015brednictwa Pracy dla Niewidomych \u015al\u0105ska. By\u0142 wyk\u0142adowc\u0105 mi\u0119dzy innymi na Akademii Humboldta oraz zajmowa\u0142 si\u0119 psychologi\u0105 os\u00f3b niewidomych. Od stycznia 1921 roku pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 kierownika okr\u0119gu \u015bl\u0105skiego Niemieckiego Zwi\u0105zku Niewidomych. Otrzyma\u0142 r\u00f3wnie\u017c honorowy tytu\u0142 Tajnego Radcy S\u0105dowego. Po doj\u015bciu nazist\u00f3w do w\u0142adzy zosta\u0142 zwolniony z funkcji opiekuna os\u00f3b
niewidomych i w 1933 roku uciek\u0142 przed nazistami do Pragi, gdzie wyk\u0142ada\u0142 na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Karola.<\/p>

Pod koniec lat 30. XX wieku razem z \u017con\u0105 i synem wyemigrowa\u0142 do Holandii, gdzie zosta\u0142 aresztowany i w roku 1943 deportowany razem z \u017con\u0105 do Bergen-Belsen, a nast\u0119pnie do Theresienstadt. W tym ostatnim Ludwig Cohn zosta\u0142 umieszczony w specjalnej cz\u0119\u015bci utworzonej dla os\u00f3b niewidomych, gdzie opiekowa\u0142 si\u0119 niepe\u0142nosprawnymi i organizowa\u0142 im prac\u0119. W 1944 roku jego \u017cona zosta\u0142a zamordowana,
za\u015b sam Ludwig prze\u017cy\u0142 i po wojnie pracowa\u0142 w Holandii w Ministerstwie Obrony jako specjalista ds. rehabilitacji weteran\u00f3w z urazami wzroku. Przyczyni\u0142 si\u0119 tak\u017ce do powstania o\u015brodk\u00f3w dla os\u00f3b niewidomych w Izraelu. Zmar\u0142 w 1962 roku w Rotterdamie. Opr\u00f3cz publikacji naukowych w ksi\u0105\u017ckach i czasopismach fachowych oraz artyku\u0142\u00f3w prasowych pisa\u0142 poradniki (na przyk\u0142ad Der Weg ins Leben. Blinden und Blindenfreunden ein F\u00fchrer und Ratgeber, czyli \u201eDroga do \u017cycia. Przewodnik i poradnik dla niewidomych i ich przyjaci\u00f3\u0142\u201d) i praktyczne przewodniki zawodowe dla os\u00f3b niewidomych, opieraj\u0105c je na w\u0142asnych do\u015bwiadczeniach. Po II wojnie \u015bwiatowej, w 1957 roku, opublikowa\u0142 autobiografi\u0119 Ein Weg zum Gl\u00fcck (\u201eDroga do szcz\u0119\u015bcia\u201d). W Le\u015bnej mieszka\u0142y te\u017c inne osoby o nazwisku Cohn. W 1889 roku urodzi\u0142 si\u0119 Siegbert Cohn, kt\u00f3ry w 1910 roku wyemigrowa\u0142 do Stan\u00f3w Zjednoczonych.<\/p>

W latach 50. XIX wieku w Le\u015bnej osiedlili si\u0119 Hermann Cohn, kupiec ze Wschowy z \u017con\u0105 Henriett\u0105 z domu Walfisch z G\u0142ogowa. W miasteczku urodzi\u0142a si\u0119 pi\u0105tka ich dzieci: Siegfried, Hedwig, Natalie, Clara i Georg. W latach 80. rodzina przenios\u0142a si\u0119 do Berlina. W kartotece Zwi\u0105zku \u017byd\u00f3w Rzeszy Niemieckiej (Reichsvereinigung der Juden in Deutschland, RvD) pojawiaj\u0105 si\u0119 tak\u017ce urodzeni w Le\u015bnej Max Cohn (ur. 15.05.1880, zamordowany 25.11.1941 w Berlinie) i Clara Pincus (ur. 18.10.1869, zamordowana 22.05.1940 w Hanowerze). W bazie Yad Vashem pojawia si\u0119 informacja na temat Caecilie Cohn, kt\u00f3ra urodzi\u0142a si\u0119 19 marca 1875 w Le\u015bnej. Mieszka\u0142a na sta\u0142e w Berlinie i stamt\u0105d zosta\u0142a w trakcie wojny deportowana do obozu Theresienstadt, a nast\u0119pnie do Mi\u0144ska na Bia\u0142orusi, gdzie zosta\u0142a
zamordowana. Podobny los podzieli\u0142 Georg Cohn urodzony w Le\u015bnej 1 marca 1883 roku.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t

Kauffmannowie<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Kolejn\u0105 rodzin\u0105, kt\u00f3ra odegra\u0142a istotn\u0105 rol\u0119 w rozwoju przemys\u0142u w Le\u015bnej i jej okolicach,<\/strong>
byli Kauffmannowie.<\/strong> W Baworowie (niem. Beerberg), niegdy\u015b samodzielnej wsi, obecnie cz\u0119\u015bci Le\u015bnej, funkcjonowa\u0142a nale\u017c\u0105ca do nich fabryka w\u0142\u00f3kiennicza. Zak\u0142ad wchodzi\u0142 w sk\u0142ad koncernu Meyer Kauffmann Textilwerk, kt\u00f3rego siedziby mie\u015bci\u0142y si\u0119 w Jedlinie- Zdroju oraz we Wroc\u0142awiu.<\/p>

Meyer Kauffmann, za\u0142o\u017cyciel przedsi\u0119biorstwa, kt\u00f3re w drugiej po\u0142owie XIX wieku by\u0142o zaliczane do najwa\u017cniejszych koncern\u00f3w w\u0142\u00f3kienniczych na \u015al\u0105sku, urodzi\u0142 si\u0119 w 1796 roku we Frankfurcie nad Odr\u0105 jako syn Salomona Kauffmanna i Gitel Henriette z domu Baschwitz. Pocz\u0105tkowo zajmowa\u0142 si\u0119 dzia\u0142alno\u015bci\u0105 handlow\u0105 w r\u00f3\u017cnych bran\u017cach. Karier\u0119 rozpocz\u0105\u0142 od sprzeda\u017cy zegar\u00f3w w Jaworze, a od 1824 roku prowadzi\u0142 sklep w \u015awidnicy, w kt\u00f3rym opr\u00f3cz zegar\u00f3w oferowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c pasmanteri\u0119 oraz wyroby p\u0142\u00f3cienne. Z biegiem czasu skoncentrowa\u0142 si\u0119 na dzia\u0142alno\u015bci nak\u0142adczej w przemy\u015ble
w\u0142\u00f3kienniczym, kt\u00f3ra da\u0142a pocz\u0105tek p\u00f3\u017aniejszemu koncernowi Meyer Kauffmann Textilwerke.<\/p>

W 1841 roku przedsi\u0119biorstwo otworzy\u0142o fili\u0119 we Wroc\u0142awiu, a w 1853 roku firm\u0119 przej\u0105\u0142 jego najstarszy syn, Salomon Kauffmann. W 1863 roku rodzina Kauffmann\u00f3w zakupi\u0142a nieczynn\u0105 fabryk\u0119 perkalu w Baworowie, dzi\u015b znajduj\u0105ca si\u0119 na terenie Le\u015bnej przy ulicy Miko\u0142aja Reja 3. Po rozbudowie skoncentrowa\u0142a si\u0119 na produkcji wyrob\u00f3w bawe\u0142nianych. Przedsi\u0119biorstwo Kauffmann\u00f3w posiada\u0142o r\u00f3wnie\u017c fabryki w Bielawie (niem. Ober-Langenbielau), Krosnowicach (niem. Rengersdorf bei Glatz), Jedlinie-Zdroju (niem. Tannhausen), G\u0142uszycy (niem. W\u00fcstegiersdorf) oraz Halle an der Saale. Meyer zmar\u0142 w 1871 roku i zosta\u0142 pochowany na cmentarzu \u017cydowskim przy ulicy \u015al\u0119\u017cnej we Wroc\u0142awiu, gdzie spocz\u0119li r\u00f3wnie\u017c inni cz\u0142onkowie tej rodziny, mi\u0119dzy innymi wnuk Meyera Max Kauffmann i jego \u017cona Louise, pochowani w wyj\u0105tkowym grobowcu w stylu maureta\u0144skim.<\/p>

Zak\u0142ad w Baworowie pozostawa\u0142 w\u0142asno\u015bci\u0105 rodziny Kauffmann\u00f3w do 1937 roku. W okresie III Rzeszy przedsi\u0119biorstwo zosta\u0142o obj\u0119te procesem tzw. aryzacji, w ramach kt\u00f3rego \u017cydowscy w\u0142a\u015bciciele byli zmuszani do sprzeda\u017cy swoich firm lub wyw\u0142aszczani. Maj\u0105tek przejmowali niemieccy przedsi\u0119biorcy, najcz\u0119\u015bciej za u\u0142amek jego rzeczywistej warto\u015bci. Po zmianie w\u0142a\u015bciciela profil dzia\u0142alno\u015bci zak\u0142adu dostosowano do potrzeb gospodarki wojennej. W 1939 roku rozpocz\u0119to produkcj\u0119 tkanin z lnu i konopi dla Wehrmachtu. Od 1943 roku na terenie fabryki dzia\u0142a\u0142y r\u00f3wnie\u017c zak\u0142ady Hellmuth Walter Kommanditgesellschaft, w kt\u00f3rych wytwarzano m.in. podzespo\u0142y do rakiet i bomb. Po zako\u0144czeniu II wojny \u015bwiatowej zak\u0142ad zosta\u0142 znacjonalizowany. W 1952 roku utworzono Baworowskie Zak\u0142ady Remontu Maszyn Przemys\u0142u W\u0142\u00f3kienniczego. Cztery lata p\u00f3\u017aniej przedsi\u0119biorstwo po\u0142\u0105czono z Luba\u0144skimi Zak\u0142adami Remontu Maszyn Przemys\u0142u W\u0142\u00f3kienniczego, a jego siedzib\u0119 ulokowano w Baworowie. W 1959 roku zak\u0142ad otrzyma\u0142 now\u0105 nazw\u0119: Fabryka Cz\u0119\u015bci do Maszyn W\u0142\u00f3kienniczych i Odlewnia Metali \u201eBaworowo\u201d i funkcjonuje do dzi\u015b.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/a>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/a>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/a>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/a>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t<\/path><\/svg>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t<\/path><\/svg>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Po wojnie<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

W przeciwie\u0144stwie do wielu innych dolno\u015bl\u0105skich miast i miasteczek, Le\u015bna po II wojnie \u015bwiatowej nie sta\u0142a si\u0119 znacz\u0105cym o\u015brodkiem osadnictwa ludno\u015bci \u017cydowskiej. Mog\u0142o to wynika\u0107 z faktu, \u017ce jeszcze przed wojn\u0105 nie funkcjonowa\u0142a tu samodzielna gmina \u017cydowska, a miejscowa spo\u0142eczno\u015b\u0107 \u017cydowska by\u0142a nieliczna. Niewykluczone, \u017ce po 1945 roku w Le\u015bnej mieszka\u0142y pojedyncze osoby pochodzenia \u017cydowskiego, jednak ze wzgl\u0119du na brak zorganizowanych struktur \u017cycia religijnego i spo\u0142ecznego ich obecno\u015b\u0107 pozostawi\u0142a niewiele \u015blad\u00f3w w \u017ar\u00f3d\u0142ach historycznych.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Poznaj wi\u0119cej historii:<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Le\u015bna Marta Ma\u0107kowiak Le\u015bna, przed 1945 rokiem znana jako Marklissa, nie ma tak d\u0142ugiej i rozwini\u0119tej historiispo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej jak inne dolno\u015bl\u0105skie miasta. Mimo to obecno\u015b\u0107 \u017byd\u00f3w odegra\u0142a tur\u00f3wnie wa\u017cn\u0105 rol\u0119. Od po\u0142owy XIX wieku z miejscowo\u015bci\u0105 zwi\u0105zane by\u0142y przede wszystkimtrzy rodziny: Wollerowie, Cohnowie i Kauffmannowie, kt\u00f3re w znacz\u0105cy spos\u00f3b wp\u0142yn\u0119\u0142yna histori\u0119 Le\u015bnej. Samson Woller Niezwykle […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1947,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[30],"tags":[35],"class_list":["post-1943","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-towns","tag-homepage"],"acf":[],"yoast_head":"\nLe\u015bna - \u017bydowski Dolny \u015al\u0105sk<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/towns\/lesna\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Le\u015bna - \u017bydowski Dolny \u015al\u0105sk\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Le\u015bna Marta Ma\u0107kowiak Le\u015bna, przed 1945 rokiem znana jako Marklissa, nie ma tak d\u0142ugiej i rozwini\u0119tej historiispo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej jak inne dolno\u015bl\u0105skie miasta. Mimo to obecno\u015b\u0107 \u017byd\u00f3w odegra\u0142a tur\u00f3wnie wa\u017cn\u0105 rol\u0119. Od po\u0142owy XIX wieku z miejscowo\u015bci\u0105 zwi\u0105zane by\u0142y przede wszystkimtrzy rodziny: Wollerowie, Cohnowie i Kauffmannowie, kt\u00f3re w znacz\u0105cy spos\u00f3b wp\u0142yn\u0119\u0142yna histori\u0119 Le\u015bnej. Samson Woller Niezwykle […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/towns\/lesna\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"\u017bydowski Dolny \u015al\u0105sk\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-10-12T09:19:25+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-10-14T08:07:22+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/samson-woller-mauzoleum-lesna.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1436\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1688\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin_th_dolnyzyd\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin_th_dolnyzyd\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"1 minute\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/towns\\\/lesna\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/towns\\\/lesna\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"admin_th_dolnyzyd\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/d4b8d3e8ddf348ed1aa79efae7405218\"},\"headline\":\"Le\u015bna\",\"datePublished\":\"2026-10-12T09:19:25+00:00\",\"dateModified\":\"2026-10-14T08:07:22+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/towns\\\/lesna\\\/\"},\"wordCount\":2401,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/towns\\\/lesna\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/10\\\/samson-woller-mauzoleum-lesna.jpg\",\"keywords\":[\"homepage\"],\"articleSection\":[\"Towns\"],\"inLanguage\":\"en\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/towns\\\/lesna\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/towns\\\/lesna\\\/\",\"name\":\"Le\u015bna - \u017bydowski Dolny \u015al\u0105sk\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/towns\\\/lesna\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/towns\\\/lesna\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/10\\\/samson-woller-mauzoleum-lesna.jpg\",\"datePublished\":\"2026-10-12T09:19:25+00:00\",\"dateModified\":\"2026-10-14T08:07:22+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/towns\\\/lesna\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/towns\\\/lesna\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/towns\\\/lesna\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/10\\\/samson-woller-mauzoleum-lesna.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/10\\\/samson-woller-mauzoleum-lesna.jpg\",\"width\":1436,\"height\":1688,\"caption\":\"Mauzoleum Samsona Wollera w Le\u015bnej. \u0179r\u00f3d\u0142o: Architekturmuseum TU Berlin\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/towns\\\/lesna\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en-gb\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Le\u015bna\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/\",\"name\":\"\u017bydowski Dolny \u015al\u0105sk\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/#organization\",\"name\":\"\u017bydowski Dolny \u015al\u0105sk\",\"url\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/10\\\/zydowski-dolny-slask-logo.svg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/10\\\/zydowski-dolny-slask-logo.svg\",\"width\":153,\"height\":50,\"caption\":\"\u017bydowski Dolny \u015al\u0105sk\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/d4b8d3e8ddf348ed1aa79efae7405218\",\"name\":\"admin_th_dolnyzyd\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/7430f171311e4e6b3f374424351dbdcd34c8fdeebc5936cb0ecbc93d03dda94d?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/7430f171311e4e6b3f374424351dbdcd34c8fdeebc5936cb0ecbc93d03dda94d?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/7430f171311e4e6b3f374424351dbdcd34c8fdeebc5936cb0ecbc93d03dda94d?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"admin_th_dolnyzyd\"},\"sameAs\":[\"http:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/zydowskidolnyslask.pl\\\/en\\\/author\\\/admin_th_dolnyzyd\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Le\u015bna - \u017bydowski Dolny \u015al\u0105sk","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/towns\/lesna\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Le\u015bna - \u017bydowski Dolny \u015al\u0105sk","og_description":"Le\u015bna Marta Ma\u0107kowiak Le\u015bna, przed 1945 rokiem znana jako Marklissa, nie ma tak d\u0142ugiej i rozwini\u0119tej historiispo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej jak inne dolno\u015bl\u0105skie miasta. Mimo to obecno\u015b\u0107 \u017byd\u00f3w odegra\u0142a tur\u00f3wnie wa\u017cn\u0105 rol\u0119. Od po\u0142owy XIX wieku z miejscowo\u015bci\u0105 zwi\u0105zane by\u0142y przede wszystkimtrzy rodziny: Wollerowie, Cohnowie i Kauffmannowie, kt\u00f3re w znacz\u0105cy spos\u00f3b wp\u0142yn\u0119\u0142yna histori\u0119 Le\u015bnej. Samson Woller Niezwykle […]","og_url":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/towns\/lesna\/","og_site_name":"\u017bydowski Dolny \u015al\u0105sk","article_published_time":"2026-10-12T09:19:25+00:00","article_modified_time":"2026-10-14T08:07:22+00:00","og_image":[{"width":1436,"height":1688,"url":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/samson-woller-mauzoleum-lesna.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"admin_th_dolnyzyd","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin_th_dolnyzyd","Est. reading time":"1 minute"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/towns\/lesna\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/towns\/lesna\/"},"author":{"name":"admin_th_dolnyzyd","@id":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/#\/schema\/person\/d4b8d3e8ddf348ed1aa79efae7405218"},"headline":"Le\u015bna","datePublished":"2026-10-12T09:19:25+00:00","dateModified":"2026-10-14T08:07:22+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/towns\/lesna\/"},"wordCount":2401,"publisher":{"@id":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/towns\/lesna\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/samson-woller-mauzoleum-lesna.jpg","keywords":["homepage"],"articleSection":["Towns"],"inLanguage":"en"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/towns\/lesna\/","url":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/towns\/lesna\/","name":"Le\u015bna - \u017bydowski Dolny \u015al\u0105sk","isPartOf":{"@id":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/towns\/lesna\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/towns\/lesna\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/samson-woller-mauzoleum-lesna.jpg","datePublished":"2026-10-12T09:19:25+00:00","dateModified":"2026-10-14T08:07:22+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/towns\/lesna\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/towns\/lesna\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en","@id":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/towns\/lesna\/#primaryimage","url":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/samson-woller-mauzoleum-lesna.jpg","contentUrl":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/samson-woller-mauzoleum-lesna.jpg","width":1436,"height":1688,"caption":"Mauzoleum Samsona Wollera w Le\u015bnej. \u0179r\u00f3d\u0142o: Architekturmuseum TU Berlin"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/towns\/lesna\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en-gb\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Le\u015bna"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/#website","url":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/","name":"\u017bydowski Dolny \u015al\u0105sk","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/#organization","name":"\u017bydowski Dolny \u015al\u0105sk","url":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en","@id":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/zydowski-dolny-slask-logo.svg","contentUrl":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/zydowski-dolny-slask-logo.svg","width":153,"height":50,"caption":"\u017bydowski Dolny \u015al\u0105sk"},"image":{"@id":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/#\/schema\/person\/d4b8d3e8ddf348ed1aa79efae7405218","name":"admin_th_dolnyzyd","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/7430f171311e4e6b3f374424351dbdcd34c8fdeebc5936cb0ecbc93d03dda94d?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/7430f171311e4e6b3f374424351dbdcd34c8fdeebc5936cb0ecbc93d03dda94d?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/7430f171311e4e6b3f374424351dbdcd34c8fdeebc5936cb0ecbc93d03dda94d?s=96&d=mm&r=g","caption":"admin_th_dolnyzyd"},"sameAs":["http:\/\/zydowskidolnyslask.pl"],"url":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/author\/admin_th_dolnyzyd\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1943","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1943"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1943\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1989,"href":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1943\/revisions\/1989"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1947"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1943"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1943"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zydowskidolnyslask.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1943"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}